Herz und Mund und Tat und Leben

Herz und Mund und Tat und Leben

BWV 147 uitgevoerd door de Nederlandse Bachvereniging
onder leiding van Marcus Creed
Grote Kerk, Naarden

  • Menu
  • 1. Herz und Mund und Tat und Leben
  • 2. Gebenedeiter Mund!
  • 3. Schäme dich, o Seele, nicht
  • 4. Verstockung kann
  • 5. Bereite dir, Jesu
  • 6. Wohl mir, daß ich Jesum habe
  • 7. Hilf, Jesu, hilf
  • 8. Der höchsten Allmacht
  • 9. Ich will von Jesu Wundern singen
  • 10. Jesus bleibet meine Freude

Achter de muziek

Verhaal
Verhaal
Achtergrondvideo's
Achtergrondvideo's
Teksten
Teksten
Credits
Credits

Uit de schaduw

Eist het overbekende de aandacht op? Sla het dan eens over.

Kan muziek ook te beroemd zijn? Als dat ergens in Bachs tweehonderd cantates het geval is, dan misschien wel bij het wiegende koraal Wohl mir, daß ich Jesum habe uit de cantate Herz und Mund und Tat und Leben. Al in 1909 figureert het los van de rest van de cantate met de Engelse tekst Jesu, joy of man’s desiring als verplicht nummer voor een muziekconcours in Engeland. Al snel duikt het overal op, in de originele vorm, maar vaker nog als orgel- of pianowerk. De cantate zelf verdween zo steeds meer uit zicht.

Bachs beroemde koraal klonk voor het eerst toen de cantate op 2 juli 1723 in Leipzig werd uitgevoerd, het feest van Maria-Visitatie. Het waren Bachs eerste maanden als cantor, en zoals wel vaker hergebruikte hij muziek die hij al paraat had. Het grootste deel van BWV 147 had Bach in 1716 als adventscantate voor de hofkapel in Weimar geschreven, maar de recitatieven met instrumentele begeleiding en het beroemde koraal voegde hij pas in Leipzig toe. Zo bouwde Bach uit een beknopte cantate (openingskoor, vier aria’s, waarschijnlijk een simpel slotkoraal) een grote tweedelige cantate.

Maar als nu dat koraal met zijn bekendheid toch de rest te veel overschaduwt, probeer het dan eens zonder. Recept voor de vroegste versie van de cantate uit 1716: verwijder de recitatieven, verwijder de twee koraalzetting, verwissel de sopraan- en tenoraria’s van plaats, denk een andere tekst bij de aria voor de bas (‘Lass mich der Rufer stimme hören’), en sluit af met de zesde strofe van het koraal Ich dank dir, lieber Herre (bijvoorbeeld BWV 347 of 348). Resultaat laten inwerken, paar maal herhalen, en daarna klinkt de uitgebreide versie van de cantate weer als nieuw.

BWV
147
Titel
Herz und Mund und Tat und Leben
Genre
cantates
Jaartal
oerversie 1716, latere versie 1723
Stad
Weimar/Leipzig
Tekstdichter
onder meer Salomo Franck, koraaltekst van Martin Jahn

Achtergrondvideo's

Tenor Immo Schröder en hoboïst Emma Black

“Het is die eenvoud die het hart roert van een ieder die het hoort.”

Teksten

Origineel

1. Chor
Herz und Mund und Tat und Leben
muß von Christo Zeugnis geben
ohne Furcht und Heuchelei,
daß er Gott und Heiland sei.

2. Rezitativ (Tenor)
Gebenedeiter Mund!
Maria macht ihr Innerstes der Seelen
durch Dank und Rühmen kund;
sie fänget bei sich an,
des Heilands Wunder zu erzählen,
was er an ihr
als seiner Magd getan.
O menschliches Geschlecht,
des Satans und der Sünden Knecht,
du bist befreit
durch Christi tröstendes Erscheinen
von dieser Last und Dienstbarkeit!
Jedoch dein Mund und dein verstockt Gemüte
verschweigt, verleugnet solche Güte;
doch wisse, daß dich nach der Schrift
ein allzuscharfes Urteil trifft!

3. Arie (Alt)
Schäme dich, o Seele, nicht,
deinen Heiland zu bekennen,
soll er dich die Seine nennen
vor des Vaters Angesicht!
Doch wer ihn auf dieser Erden
zu verleugnen sich nicht scheut,
soll von ihm verleugnet werden,
wenn er kömmt zur Herrlichkeit.

4. Rezitativ (Bass)
Verstockung kann Gewaltige verblenden,
bis sie des Höchsten Arm vom Stuhle stößt;
doch dieser Arm erhebt,
obschon vor ihm der Erde Kreis erbebt,
hingegen die Elenden, so er erlöst.
O hochbeglückte Christen,
auf, machet euch bereit,
itzt ist die angenehme Zeit,
itzt ist der Tag des Heils:
Der Heiland heißt euch Leib und Geist
mit Glaubensgaben rüsten,
auf, ruft zu ihm in brünstigem Verlangen,
um ihn im Glauben zu empfangen!

5. Arie (Sopran)
Bereite dir, Jesu, noch itzo die Bahn,
mein Heiland, erwähle
die gläubende Seele,
und siehe mit Augen der Gnaden mich an!

6. Choral
Wohl mir, daß ich Jesum habe,
o wie feste halt ich ihn,
daß er mir mein Herze labe,
wenn ich krank und traurig bin.
Jesum hab ich, der mich liebet
und sich mir zu eigen gibet;
ach drum laß ich Jesum nicht,
wenn mir gleich mein Herze bricht.

7. Arie (Tenor)
Hilf, Jesu, hilf, daß ich auch dich bekenne
in Wohl und Weh, in Freud und Leid,
daß ich dich meinen Heiland nenne
im Glauben und Gelassenheit,
daß stets mein Herz von deiner Liebe brenne.
hilf, Jesu, hilf!

8. Rezitativ (Alt)
Der höchsten Allmacht Wunderhand
würkt im Verborgenen der Erden.
Johannes muß mit Geist erfüllet werden,
ihn zieht der Liebe Band
bereits in seiner Mutter Leibe,
daß er den Heiland kennt
ob er ihn gleich noch nicht
mit seinem Munde nennt,
er wird bewegt, er hüpft und springet,
indem Elisabeth das Wunderwerk ausspricht,
indem Mariae Mund der Lippen Opfer bringet.
Wenn ihr, o Gläubige,
des Fleisches Schwachheit merkt,
wenn euer Herz in Liebe brennet,
und doch der Mund den Heiland nicht bekennet,
Gott ist es, der euch kräftig stärkt,
er will in euch des Geistes Kraft erregen,
ja Dank und Preis auf eure Zunge legen.

9. Arie (Bass)
Ich will von Jesu Wundern singen
und ihm der Lippen Opfer bringen,
Er wird nach seiner Liebe Bund
das schwache Fleisch, den irdschen Mund
durch heilges Feuer kräftig zwingen.

10. Choral
Jesus bleibet meine Freude,
meines Herzens Trost und Saft,
Jesus wehret allem Leide,
er ist meines Lebens Kraft,
meiner Augen Lust und Sonne,
meiner Seele Schatz und Wonne;
darum laß ich Jesum nicht
aus dem Herzen und Gesicht.

Vertaling

1. Koor
Hart en mond en daad en levenswijze
moeten getuigenis afleggen van Christus
zonder vrees en huichelarij,
dat Hij God en Heiland is.

2. Recitatief
Gezegende mond!
Maria maakt haar diepste gevoelens
door dank en lof openbaar;
zij begint bij zichzelf
te vertellen van het wonder van de Heiland,
dat Hij aan haar
als Zijn dienstmaagd heeft verricht.
O, menselijk geslacht,
knecht van de Satan en van de zonde,
je bent bevrijd
door de troostende verschijning van Christus
van deze last en dienstbaarheid!
Maar je mond en je verstokte hart
verzwijgt, loochent die goedheid;
weet echter dat jou naar de Schrift
een zeer hard oordeel treft.

3. Aria
Schaam je niet, o ziel,
je Heiland te belijden,
dan zal Hij jou de Zijne noemen
voor het aangezicht van de Vader!
Maar wie op deze aarde
er niet voor terugschrikt Hem te verloochenen,
zal door Hem verloochend worden,
wanneer Hij komt tot de heerlijkheid.

4. Recitatief
Verstoktheid kan grote heersers verblinden,
tot de arm van de Allerhoogste ze van hun troon
stoot; maar die arm verheft,
hoewel de aarde voor Hem beeft,
de beklagenswaardigen, die Hij verlost.
O, zielsverheugde christenen,
komaan, maakt u gereed,
nu is de heuglijke tijd aangebroken,
nu is de dag des heils daar:
de Heiland draagt u op om lichaam en geest
met gaven van het geloof uit te rusten,
komaan, roept tot Hem in vurig verlangen,
om Hem in het geloof te ontvangen.

5. Aria
Maak de weg nog heden voor U gereed
mijn Heiland, kies
de gelovende ziel
en zie met ogen vol genade mij aan!

6. Koraal
Gelukkig ben ik, dat ik Jezus heb,
o, hoe stevig houd ik Hem vast,
opdat Hij mijn hart moge laven,
wanneer ik ziek en verdrietig ben.
Jezus heb ik, die mij liefheeft
en zich aan mij schenkt;
ach, daarom laat ik Jezus niet los,
ook al breekt mijn hart.

7. Aria
Help, Jezus, dat ik ook U belijden mag,
in wel en wee, in vreugde en verdriet,
dat ik U mijn Heiland mag noemen
in geloof en innerlijke rust,
dat steeds mijn hart van Uw liefde moge branden,
help, Jezus, help!

8. Recitatief
De wonderhand van de hoogste Almachtige
is werkzaam in het verborgene van de aarde.
Johannes moet met de Geest worden vervuld,
de band van de liefde trekt reeds aan hem
in het lichaam van zijn moeder,
zodat hij de Heiland kent
hoewel hij hem nog niet
met zijn mond noemt;
hij beweegt zich, hij huppelt en springt,
terwijl Elisabeth het wonder bekend maakt,
terwijl Maria’s mond het offer der lippen brengt.
Wanneer jullie, gelovigen,
de zwakheid van het vlees bemerken,
wanneer jullie hart in liefde brandt,
en toch jullie mond de Heiland niet belijdt,
dan is het God, die jullie met kracht sterkt,
Hij wil in jullie de kracht van de geest opwekken,
ja, dank en lof in jullie mond leggen.

9. Aria
Ik wil zingen van de wonderen van Jezus
en Hem het offer van de lippen brengen.
Hij zal door het verbond van Zijn liefde
het zwakke vlees, de aardse mond
door heilig vuur krachtig dwingen.

10. Koraal
Jezus blijft mijn vreugde,
de troost en het levenssap van mijn hart,
Jezus weert al het leed,
Hij is de kracht van mijn leven,
de lust en de zon voor mijn ogen,
de schat en de gelukzaligheid van mijn ziel;
daarom laat ik Jezus niet gaan
uit mijn hart en uit mijn oog.

vertaling © Henk Pijlman

Credits

  • Publicatiedatum
    24 december 2020
  • Opnamedatum
    13 december 2018
  • Locatie
    Grote Kerk, Naarden
  • Dirigent
    Marcus Creed
  • Sopraan
    Griet De Geyter
  • Alt
    Alex Potter
  • Tenor
    Guy Cutting
  • Bas
    Matthias Winckhler
  • Ripiënisten sopraan
    Hilde Van Ruymbeke, Lauren Armishaw
  • Ripiënisten alt
    Carla Nahadi Babelegoto, Barnabás Hegyi
  • Ripiënisten tenor
    Immo Schröder, Hitoshi Tamada
  • Ripiënisten bas
    Matthew Baker, Joep van Geffen
  • Viool 1
    Shunske Sato, Annelies van der Vegt, Sayuri Yamagata
  • Viool 2
    Anneke van Haaften, Paulien Kostense, Pieter Affourtit
  • Altviool
    Staas Swierstra, Deirdre Dowling
  • Cello
    Lucia Swarts, Anne-Linde Visser
  • Contrabas
    Robert Franenberg
  • Hobo
    Emma Black, Rodrigo Lopez Paz
  • Fagot
    Benny Aghassi
  • Trompet
    Robert Vanryne
  • Orgel
    Siebe Henstra
  • Regie en beeldmontage
    Bas Wielenga
  • Muziekopname
    Guido Tichelman, Bastiaan Kuijt, Pim van der Lee
  • Audiomontage- en mix
    Guido Tichelman
  • Camera
    Jochem Timmerman, Martin Struijf, Wesley Schipper, Bjorn Tiebout
  • Regieassistent
    Marieke Donker Kaat
  • Licht
    Zen Bloot, Patrick Galvin
  • Settechniek
    Justin Mutsaers
  • Datahandling
    Jesper Blok
  • Projectmanager team
    Ron Vermeulen
  • Productie concert
    Imke Deters
  • Productie opname
    Jessie Verbrugh
Help ons All of Bach te voltooien Help ons All of Bach te voltooien

Help ons All of Bach te voltooien

Een groot deel moet nog opgenomen worden voordat het gehele oeuvre van Bach online staat. Dit redden we niet zonder financiële steun van donateurs. Help ons de muzikale nalatenschap van Bach te voltooien en steun ons met een gift!