Vioolconcert in E groot

Vioolconcert in E groot

BWV 1042 uitgevoerd door Shunske Sato en de Nederlandse Bachvereniging
Felix Meritis, Amsterdam

  • Intro
  • 1. Allegro
  • 2. Adagio
  • 3. Allegro Assai

Achter de muziek

Verhaal
Verhaal
Achtergrondvideo's
Achtergrondvideo's
Credits
Credits

Vivaldi in Thüringen

Een Venetiaans concert met on-Italiaanse twist.

Met een drieklank lost Bach een feestelijk openingssalvo, simpeler kan bijna niet. Hij kon het pakkende motief zo geleend hebben van zijn zeven jaar oudere Italiaanse collega Vivaldi, wiens muziek hij goed kende uit Weimar. Het Concert in E groot is lastig te dateren – door Bach zelf geschreven bronnen ontbreken, zoals zo vaak. Wellicht stamt het net als de ‘Brandenburgse’ concerten uit Köthen, een stralend hof waar instrumentale muziek de toon zette. Maar het zou ook kunnen dateren uit Leipzig, waar Bach vanaf 1730 de leiding had over het plaatselijke Collegium Musicum waarmee hij in het beroemde Café Zimmermann veel wereldlijke muziek uitvoerde. Hoe het ook zij, we mogen vermoeden dat het schamele aantal van twee overgeleverde vioolconcerten slechts het topje van de ijsberg was, en dat talloze andere orkestwerken zijn verdwenen of wachten op ontdekking.

Bach baseert zich op het Venetiaanse concerto-model in drie delen, maar met een eigen twist: elk deel heeft on-Italiaanse eigenaardigheid. Zo kreeg het Allegro een ABA-structuur, net als de meeste barokke aria’s, waarbij de eerste sectie na een contrasterend tweede deel rijk versierd terugkeert. En ook zoals in veel van Bachs aria’s maakt de solist zich al ‘voor zijn beurt’ los van het ensemble, kort anticiperend op zijn solo.

Waar voorbeeld Vivaldi zijn trage delen soms beperkte tot enkele akkoorden schrijft Bach een lang uitgesponnen ostinato met boven een herhalend basmotief een ragfijn strijkersbedje en een vrij vloeiende, melancholieke solomelodie. Shunske Sato vertelt uitgebreid over zijn ervaringen met dit deel in het interview.

Het slotdeel herneemt op het ritme van een passepied – een driedelige barokke dans - de uitbundige stemming van het begin. Het is een refrein met coupletten, een rondo, een vorm die zeldzaam is in concerten. De verhoudingen zijn perfect: het refrein en de coupletten bestaan uit zestien maten, behalve het laatste couplet, dat dubbel zo lang is. In die extra ruimte neemt Bach een afgelegen harmonisch pad, om na een adembenemend gat nog eenmaal het aanstekelijke thema te laten horen.

BWV
1042
Titel
Concert in E groot
Instrument
Viool
Genre
orkestwerken
Jaartal
Vóór 1730?
Stad
Köthen of Leipzig
Bijzonderheden
Bach bewerkte dit concert na 1733 voor klavecimbel, strijkers en continuo (BWV 1054).

Achtergrondvideo's

Violist Shunske Sato

“Het middendeel is een van de mooiste stukken die ik ooit heb gehoord. ”

Teksten

Original

Translation

Credits

  • Publicatiedatum
    25 december 2015
  • Opnamedatum
    19 mei 2015
  • Locatie
    Felix Meritis, Amsterdam
  • Viool en leiding
    Shunske Sato
  • Viool 1
    Lucia Giraudo
  • Viool 2
    Pieter Affourtit
  • Altviool
    Anneke van Haaften
  • Cello
    Lucia Swarts
  • Contrabas
    James Munro
  • Klavecimbel
    Siebe Henstra
  • Cameraregie en montage
    Lucas van Woerkum
  • Muziekopname, -montage en –mix
    Guido Tichelman, Bastiaan Kuijt
  • Camera
    Robert Berger, Simon Aarden, Maarten van Rossem
  • Licht
    Zen Bloot, Patrick Galvin
  • Camera assistentie
    Uriel Matahelumual
  • Productie concert
    Erik van Lith
  • Productie
    Jessie Verbrugh
  • Interview
    Onno van Ameijde
  • Met dank aan
    Bachfonds van de Nederlandse Bachvereniging en Felix Meritis
Help ons All of Bach te voltooien Help ons All of Bach te voltooien

Help ons All of Bach te voltooien

Een groot deel moet nog opgenomen worden voordat het gehele oeuvre van Bach online staat. Dit redden we niet zonder financiële steun van donateurs. Help ons de muzikale nalatenschap van Bach te voltooien en steun ons met een gift!