Am Abend aber desselbigen Sabbats

Am Abend aber desselbigen Sabbats

BWV 42 uitgevoerd door de Nederlandse Bachvereniging onder leiding van Jos van Veldhoven
Waalse Kerk, Amsterdam

  • Menu
  • 1. Sinfonia
  • 2. Am Abend (Rezitativ)
  • 3. Wo zwei und drei versammlet sind (Arie)
  • 4. Verzage nicht (Duett)
  • 5. Man kann hiervon (Rezitativ)
  • 6. Jesus ist ein Schild (Arie)
  • 7. Verleih uns Frieden (Choral)

Achter de muziek

Verhaal
Verhaal
Achtergrondvideo's
Achtergrondvideo's
Teksten
Teksten
Credits
Credits

Topzwaar

Bach op zijn paasbest.

Het eerste wat dirigent Jos van Veldhoven ooit van deze cantate hoorde, was de instrumentale sinfonia. En die bleef hem altijd bij: “Het is zo vrolijk, dat doet Bach niet vaak. Hij wil hier duidelijk het feestelijke van Pasen nog even vasthouden.”

Misschien was deze sinfonia ooit het eerste deel van een concert voor twee hobo’s, fagot en orkest. De lange aria voor alt, ‘Wo Zwei und Drei versammlet sind’, zou dan het langzame deel geweest kunnen zijn. Ook hier hebben de hobo’s en de fagot weer een prominente rol. Het maakt de cantate haast topzwaar.
Maar ook de rest heeft nog genoeg in petto. In ‘Verzage nicht’ wordt de baslijn in tweeën verdeeld zodat naast het duet van sopraan en tenor ook een duet ontstaat tussen aan de ene kant fagot, cello en klavecimbel en aan de andere kant orgel en contrabas. In de triomfantelijke laatste aria zijn er twee soloviolen.

vier solisten
We voeren deze cantate uit met maar vier zangers. Ze komen allemaal solistisch aan bod en sluiten het stuk af met een gezamenlijk slotkoraal. In sommige uitvoeringen zingen in zo’n vierstemmig slotstuk extra zangers mee, zodat een klein koor ontstaat. Hoe Bach dat zelf deed, weten we niet. Hij geeft nergens aan hoeveel zangers hij wilde inzetten.
Met vier solisten worden de lijnen expressiever en je hoort meer detail. “Als er in Bachs muziek een twee- of driestemmig stuk staat, denkt niemand er aan om dat met meerdere stemmen per partij te bezetten. Maar als het vierstemmig is, zou er ineens wel een koor moeten zijn. Ik vind in zo’n verder klein bezette cantate de keuze voor slechts vier zangers heel goed te verantwoorden,” aldus artistiek leider en dirigent Jos van Veldhoven.

locatie en orgel
Deze opname is gemaakt in de Waalse Kerk, midden op de Amsterdamse Wallen. Deze kerk heeft niet alleen een goede akoestiek, maar is dankzij het Müller-orgel uit 1739 een bedevaartsoord voor organisten.
Organist Leo van Doeselaar: “Dit is een van de mooiste kleine barokorgels in Nederland. Gustav Leonhardt was van 1959 tot 1982 organist in de Waalse Kerk. Hij heeft het orgel al in de jaren zestig laten restaureren op een historisch verantwoorde wijze. Het is echt een pioniersorgel.” Bij deze uitvoering gebruiken we ook daadwerkelijk dit ‘grote’ orgel. Een kistorgel is een anachronisme dat in Bachs tijd nooit gebruikt werd.
“In Bachs kerkmuziek speelde het grote kerkorgel altijd de continuopartijen. Met in principe dezelfde zachte registratie als bij een kistorgel, alleen de veel wijder gemensureerde fluiten van het kerkorgel vormen een wezenlijker bestanddeel van de klankkleur van een barokensemble. In koralen en koren werd in de barokperiode ook gebruik gemaakt van sterkere registers en de baslijn op het pedaal meegespeeld. Met een 16-voets register, in de ligging van de contrabas. Dat het nooit eerder zo gedaan is, is eigenlijk een van de ongewilde vervalsingen van de benadering van de historische klank,” aldus organist Leo van Doeselaar.  

BWV
42
Titel
Am Abend aber desselbigen Sabbats
Genre
cantates
Jaartal
1725
Stad
Leipzig
Tekstdichter
onbekend
Bestemming
Quasimodogeniti (zondag na Pasen)
Eerste uitvoering
8 april 1725

Achtergrondvideo's

Dirigent Jos van Veldhoven

“Na de sinfonia - een helderblauwe hemel - laat Bach opeens de sfeer omslaan.”

Teksten

Origineel

1. Sinfonia

2. Rezitativ (Tenor)
Am Abend aber desselbigen Sabbats,
da die Jünger versammlet
und die Türen verschlossen waren
aus Furcht für den Jüden,
kam Jesus und trat mitten ein.

3. Arie (Alt)
Wo zwei und drei versammlet sind
in Jesu teurem Namen,
da stellt sich Jesus mitten ein
und spricht darzu das Amen.
Denn was aus Lieb und Not geschicht,
das bricht des Höchsten Ordnung nicht.

4. Duett (Sopran, Tenor)
Verzage nicht, o Häuflein klein,
obschon die Feinde willens sein
dich gänzlich zu verstören,
und suchen deinen Untergang,
davon dir wird recht angst und bang:
es wird nicht lange währen.

5. Rezitativ (Bass)
Man kann hiervon
ein schön Exempel sehen
an dem, was zu Jerusalem geschehen;
denn da die Jünger
sich versammlet hatten
im finstern Schatten
aus Furcht für denen Jüden,
so trat mein Heiland mitten ein,
zum Zeugnis, dass er
seiner Kirchen Schutz will sein.
Drum lasst die Feinde wüten!

6. Arie (Bass)
Jesus ist ein Schild der Seinen,
wenn sie die Verfolgung trifft.
Ihnen muss die Sonne scheinen
mit der güldnen Überschrift:
Jesus ist ein Schild der Seinen,
wenn sie die Verfolgung trifft.

7. Choral
Verleih uns Frieden gnädiglich,
Herr Gott, zu unsern Zeiten.
Es ist doch ja kein andrer nicht,
der für uns könnte streiten,
Denn du, uns’r Gott, alleine.

Gib unserm Fürsten und all'r Obrigkeit
Fried und gut Regiment,
dass wir unter ihnen
Ein geruhig und stilles Leben
führen mögen in aller
Gottseligkeit und Ehrbarkeit.
Amen.



Vertaling

1. Sinfonia

2. Recitatief
Op de avond die eerste dag van de week
waren de leerlingen bij elkaar.
Ze hadden de deuren afgesloten
omdat ze bang waren voor de Joden,
Jezus kwam in hun midden staan.

3. Aria
Waar twee en drie zijn samengekomen
In Jezus’ kostbare naam,
gaat Jezus in hun midden staan
En spreekt daarbij het amen uit.
Want al wat uit liefde en nood geschiedt,
doorbreekt de orde van de hoogste niet.

4. Duet
Raak niet vertwijfeld, o klein hoopje,
ook als de vijanden in de zin hebben,
je helemaal te vernietigen
en streven naar je ondergang,
waarvoor je bang bent en die angst aanjaagt: het zal niet lang duren.

5. Recitatief
Een mooi voorbeeld
daarvan is te zien
aan dat wat er met Jeruzalem gebeurde;
want toen de leerlingen
waren samengekomen
in de duisternis van de schaduw,
uit angst voor de Joden,
ging mijn heiland in hun midden staan.
Als getuigenis dat hij
zijn kerk wil beschermen.
Laat daarom de vijanden woeden!

6. Aria
Jezus beschermt de zijnen,
als zij worden vervolgd.
Voor hen moet de zon schijnen
met de gouden spreuk:
Jezus beschermt de zijnen,
als zij worden vervolgd.

7. Koraal
Schenk ons genadig vrede,
o God, in onze tijd;
er is immers niemand anders
die voor ons zou kunnen vechten
dan u alleen, onze God.

Geef onze vorsten en alle overheid
vrede en goed bestuur,
zodat wij onder hen
een kalm en stil leven kunnen leiden
in alle godvrezendheid
en deugdzaamheid.
Amen.


Credits

  • Publicatiedatum
    21 april 2017
  • Opnamedatum
    22 oktober 2016
  • Locatie
    Waalse Kerk, Amsterdam
  • Dirigent
    Jos van Veldhoven
  • Sopraan
    Miriam Feuersinger
  • Alt
    Alex Potter
  • Tenor
    Thomas Hobbs
  • Bas
    Stephan MacLeod
  • Viool 1
    Shunske Sato, Pieter Affourtit, Anneke van Haaften, Hanneke Wierenga
  • Viool 2
    Sayuri Yamagata, Paulien Kostense, Annelies van der Vegt
  • Altviool
    Staas Swierstra, Jan Willem Vis
  • Cello
    Lucia Swarts, Richte van der Meer
  • Contrabas
    Robert Franenberg
  • Hobo
    Martin Stadler, Peter Frankenberg
  • Fagot
    Benny Aghassi
  • Orgel
    Leo van Doeselaar
  • Klavecimbel
    Siebe Henstra
  • Regie
    Bas Wielenga
  • Regieassistent
    Ferenc Soetman
  • Muziekopname
    Guido Tichelman, Bastiaan Kuijt, Pim van der Lee
  • Audiomontage en -mix
    Guido Tichelman
  • Camera
    Bart ten Hakel, Merijn Vrieling, Ivo Palmen, Chris Reichgelt
  • Camera stagiair
    Klazina Westra
  • Licht
    Zen Bloot
  • Lichtassistent
    Patrick Galvin, Henry Rodgers
  • Beeldtechniek
    Vincent Nugteren
  • Settechniek
    Justin Mutsaers
  • Datahandling
    Jesper Blok
  • Projectmanager NEP
    Jochem Timmerman
  • Projectvoorbereiding nep
    Peter Ribbens
  • Interview
    Gijs Besseling
  • Productie concert
    Imke Deters
  • Productie film
    Jessie Verbrugh
Help ons All of Bach te voltooien Help ons All of Bach te voltooien

Help ons All of Bach te voltooien

Een groot deel moet nog opgenomen worden voordat het gehele oeuvre van Bach online staat. Dit redden we niet zonder financiële steun van donateurs. Help ons de muzikale nalatenschap van Bach te voltooien en steun ons met een gift!