In dir ist Freude

In dir ist Freude

BWV 615 uitgevoerd door Theo Jellema
Stiftskirche St. Georg, Goslar-Grauhof

Achter de muziek

Verhaal
Verhaal
Achtergrondvideo's
Achtergrondvideo's
Credits
Credits

Terugkerend gebbetje

Met onstuitbaar vrolijke slingers luidt Bach het nieuwe jaar in.

Kort-kort-kort-lang, dat is het ritme van het ultrakorte melodische fragment waarop dit koraalvoorspel is gebouwd. Het zijn de vier beginnoten van een uiterst montere hymne voor de kersttijd en nieuwjaar, die weer is ontleend aan een zestiende-eeuws balletto van Gastoldi in driedelige maat. Daarmee is zowel het dansante karakter als het tempo verklaard. Het ritmische motief komt in de hymne steeds op andere noten terug, reden waarom ook de tekst zich bijna helemaal aan de ietwat kortademige opzet houdt. Maar Bach blijft plagerig hangen bij die vier beginnoten, waarvan er ook nog eens twee hetzelfde zijn. Pas gaandeweg krijgen we de hele melodie voorgeschoteld, maar ook dan blijft het motiefje de kop opsteken. Het is een gebbetje dat goed past bij de onstuitbaar vrolijke guirlandes waarmee de noten worden omspeeld. Ter ondersteuning klinkt in de bas een ostinato met carillonachtige trekjes. Ook dat onderschrijft de jubelende tekst, een lofzang op de komst van Christus.  

Orgelbüchlein, BWV 599-644
Bach begon al in zijn tijd als hoforganist in Weimar (1708-1717) een eerste collectie aan te leggen van koraalbewerkingen van Lutherse kerkliederen. Blijkens de inhoudsopgave had het een bundel met 164 composities moeten worden, maar het werden er uiteindelijk niet meer dan 46. Die ordening, gecombineerd met de geringe lengte van de stukken, wijst erop dat Bach van plan is geweest een complete cyclus van koraalvoorspelen voor in de kerk samen te stellen. Later, in zijn tijd in Köthen, voorzag hij de bundel van een titelpagina. Daarop staat: Orgel-Büchlein, Worinne einem anfahenden Organisten Anleitung gegeben wird, auff allerhand Arth einen Choral durchzuführen… (Orgelboekje, waarin een beginnend organist geleerd wordt een koraal op allerlei manieren te bewerken…). De verzameling bestemde hij dus toen pas als leerboek, wellicht om in 1722 te presenteren bij zijn sollicitatie voor de post van Thomascantor in Leipzig, waar hem een belangrijke onderwijstaak te wachten stond. De leerlingen zullen er een kluif aan gehad hebben, want in een notendop bevatten de voorspelen het complete gamma aan barokke klaviertechnieken.   

BWV
615
Titel
In dir ist Freude
Instrument
Orgel
Genre
orgelwerken
Serie
Orgelbüchlein
Jaartal
ca. 1708-1717
Stad
Weimar
Bijzonderheden
Opgenomen in een handschrift met 45 andere koraalvoorspelen; pas in 1722 in Köthen kreeg het manuscript een titelblad, met daarop de vermelding Orgelbüchlein.

Achtergrondvideo's

Organist Theo Jellema

“Dit stuk is alleen maar blij en feestelijk.”

Teksten

Origineel

Vertaling

Credits

  • Publicatiedatum
    22 januari 2016
  • Opnamedatum
    26 augustus 2015
  • Locatie
    Stiftskirche St. Georg, Goslar-Grauhof
  • Organist
    Theo Jellema
  • Orgel
    Christoph Treutmann, 1731
  • Cameraregie en montage
    Onno van Ameijde
  • Camera
    Maarten van Rossem, Onno van Ameijde
  • Muziekproductie, montage en mix
    Holger Schlegel
  • Interview
    Onno van Ameijde
  • Productie
    Jessie Verbrugh
Help ons All of Bach te voltooien Help ons All of Bach te voltooien

Help ons All of Bach te voltooien

Een groot deel moet nog opgenomen worden voordat het gehele oeuvre van Bach online staat. Dit redden we niet zonder financiële steun van donateurs. Help ons de muzikale nalatenschap van Bach te voltooien en steun ons met een gift!