Durch Adams Fall ist ganz verderbt

Durch Adams Fall ist ganz verderbt

BWV 637 uitgevoerd door Leo van Doeselaar
Martinikerk, Groningen

Achter de muziek

Verhaal
Verhaal
Achtergrondvideo's
Achtergrondvideo's
Credits
Credits

Een slang op de loer

Knagende onzekerheid over het lot van de mens wint het bijna van rotsvaste hoop.

Door Adams zonde is elke mens tot in zijn diepste wezen vervloekt, aldus tekstdichter Lazarus Spengler in 1524 – alleen wie in de Verlosser gelooft, mag rekenen op Gods genade. Bach zette twee meer hoopvolle coupletten van het lied op muziek in cantates BWV 18 en 109, maar in dit revolutionaire orgelwerkje lijkt hij eerder het onheil te beschrijven, met niets minder dan grof geschut. Krioelende zestiende nootjes vormen een lange, ononderbroken slang, bijna geniepig wankelend tussen majeur en mineur door kleine stapjes van halve tonen; deze stijlfiguur heet passus. De zondeval klinkt in het pedaal door dalende septiemen, in de Barok een ongemakkelijk grote, onheilspellende sprong (saltus), die hier vaak ook nog erg dissonant terecht komt. Bach voert zo de harmonische spanning op tot een bevrijdend – toch majeur! – slotakkoord.

Orgelbüchlein, BWV 599-644
Bach begon al in zijn tijd als hoforganist in Weimar (1708-1714) een eerste collectie aan te leggen van koraalbewerkingen en koraalvoorspelen (composities op basis van lutherse kerkliederen). Deze waren bedoeld voor in de kerkdienst, de voorspelen als inleiding voor de gemeentezang. Blijkens de inhoudsopgave in Bachs manuscript had het een bundel met 164 composities moeten worden, maar het werden er uiteindelijk niet meer dan 46 (BWV 599-644). Die ordening, gecombineerd met de geringe lengte van de stukken, wijst erop dat Bach van plan is geweest een complete cyclus van koraalbewerkingen samen te stellen. Later, in zijn tijd in Köthen, voorzag hij de bundel van een titelpagina. Daarop staat: Orgel-Büchlein, Worinne einem anfahenden Organisten Anleitung gegeben wird, auff allerhand Arth einen Choral durchzuführen… (Orgelboekje, waarin een beginnend organist geleerd wordt een koraal op allerlei manieren te bewerken…). De verzameling bestemde hij dus toen pas als leerboek, wellicht om in 1722 te presenteren bij zijn sollicitatie voor de post van Thomascantor in Leipzig, waar hem een belangrijke onderwijstaak te wachten stond. De leerlingen zullen er een kluif aan gehad hebben, want in een notendop bevatten de voorspelen het complete gamma aan barokke klaviertechnieken.   

BWV
637
Titel
Durch Adams Fall ist ganz verderbt
Instrument
Orgel
Genre
orgelwerken
Serie
Orgelbüchlein
Jaartal
ca. 1708-1717
Stad
Weimar

Achtergrondvideo's

Organist Leo van Doeselaar

“Bach drukt Adams val uit met een 'saltus duriusculus', een rhetorische figuur, in dit geval een septiemsprong. ”

Teksten

Origineel

Vertaling

Credits

  • Publicatiedatum
    5 september 2014
  • Opnamedatum
    8 oktober 2013
  • Locatie
    Martinikerk, Groningen
  • Organist
    Leo van Doeselaar
  • Orgel
    Arp Schnitger, 1692
  • Productie
    Frank van der Weij
  • Cameraregie
    Jan Van den Bossche, Frank van der Weij
  • Directors of photography
    Jorrit Garretsen, Sal Kroonenberg
  • Muziekproductie, montage en mix
    Holger Schlegel
  • Beeldmontage
    Dylan Glyn Jones
  • Kleurcorrectie
    Jef Grosfeld
  • Productie-assistentie
    Marco Meijdam, Zoë de Wilde
  • Met dank aan
    Jan Haak
Help ons All of Bach te voltooien Help ons All of Bach te voltooien

Help ons All of Bach te voltooien

Een groot deel moet nog opgenomen worden voordat het gehele oeuvre van Bach online staat. Dit redden we niet zonder financiële steun van donateurs. Help ons de muzikale nalatenschap van Bach te voltooien en steun ons met een gift!