Fughetta: Daß Jesulein soll doch mein Trost

Fughetta: Daß Jesulein soll doch mein Trost

BWV 702 uitgevoerd door Bart Jacobs
Sint-Bavokerk, Haarlem

Achter de muziek

Verhaal
Verhaal
Achtergrondvideo's
Achtergrondvideo's
Credits
Credits

De hand van de meester?

Kleine fuga, kleine Jezus, grote vragen.

De term ‘fughetta’ charmeert, maar blijft wat vaag. Bedoelen we een korte fuga, een simpele fuga, misschien wel een quasi-fuga? Bij Bach kan het immers allemaal! In deze fughetta klinkt een ultracompacte verwerking van de eerste twee koraalverzen van het lied Daß Jesulein soll doch mein Trost: de eerste, dalende regel is het subject of hoofdthema, de tweede regel wordt het tegenthema als antwoord. Bach (?) voegt aan de vrij levendige ritmiek van het statige Nieuwjaarskoraal gaandeweg vlugge loopjes toe als omspeling. Richting het einde wordt het werkje als het ware breder, zozeer dat de laatste regel alleen op een orgel met pedaal kan worden gespeeld; op manualen missen domweg de laagste noten.

Maar dan… intrige! Want de zogenaamde Kirnbergerverzameling en dan vooral dit stuk stonden lang in een kwaad daglicht. Albert Schweitzer vond de zetting maar ‘unbeholfen und geistlos’, en áls het al een Bachwerk was, dan toch hoogstens uit zijn jeugd. Dat gold tot Pieter Dirksen in 2000 deze fughetta niet alleen bevestigde als een echte Bach, maar bovendien dateerde in diens laatste periode én ook nog eens identificeerde als onderdeel van een belangrijke cyclus voor het kerstseizoen. In die lezing besluit BWV 702 op grandioze wijze een reeks van acht fughetta’s, vandaar de extra ‘brede’ slotfrase. (Voor de cijferaars: de volgorde volgens Dirksen is 704, 703, 698, 699, 701, 696, 697, alle zonder pedaal, en dan 702).
Waarom de eerdere, nogal ruwe afwijzing van dit stuk? Lag het aan de negentiende- en vroeg-twintigste-eeuwse uitgevers en hun soms al te ingrijpende ‘correcties’? Hadden de specialisten nog geen toegang tot alle bronnen? Zonder een handschrift van Johann Sebastian zelf blijft het een kwestie van interpretatie. Organist Bart Jacobs twijfelt er niet aan, volgens hem is dit stuk gewoon van Bach.

BWV
702
Titel
Fughetta: Daß Jesulein soll doch mein Trost
Instrument
Orgel
Genre
orgelwerken
Serie
Kirnbergerschen Sammlung (orgel)
Jaartal
voor 1710, of na Clavier-Übung III (1739) afhankelijk van de interpretatie

Achtergrondvideo's

Organist Bart Jacobs

“We zullen Jezus, het kind, volgen in goede en kwade dagen.”

Teksten

Origineel

Vertaling

Credits

  • Publicatiedatum
    28 december 2018
  • Opnamedatum
    22 september 2016
  • Locatie
    Sint-Bavokerk, Haarlem
  • Organist
    Bart Jacobs
  • Orgel
    Christian Müller, 1738
  • Regie
    Bas Wielenga
  • Muziekopname
    Guido Tichelman, Bastiaan Kuijt
  • Audiomontage en -mix
    Guido Tichelman
  • Camera
    Bas Wielenga, Jeroen Simons
  • Licht
    Gregoor van de Kamp
  • Interview
    Onno van Ameijde, Marloes Biermans
  • Productie
    Jessie Verbrugh
Help ons All of Bach te voltooien Help ons All of Bach te voltooien

Help ons All of Bach te voltooien

Een groot deel moet nog opgenomen worden voordat het gehele oeuvre van Bach online staat. Dit redden we niet zonder financiële steun van donateurs. Help ons de muzikale nalatenschap van Bach te voltooien en steun ons met een gift!