Ach, Gott und Herr

Ach, Gott und Herr

BWV 714 uitgevoerd door Bart Jacobs
Sint-Bavokerk, Haarlem

Achter de muziek

Verhaal
Verhaal
Achtergrondvideo's
Achtergrondvideo's
Credits
Credits

Mystiek Italiaans

Van wie zou Bach dit hebben opgepikt?

In zijn hele werk nam Bach regelmatig stijlen en vormen uit de Italiaanse muziek over. Toch is het eerste deel van BWV 714 bijzonder: bijna nergens schrijft Bach op zo’n puur Italiaanse manier orgelmuziek. Zoals organist Bart Jacobs opmerkt: dit is onmiskenbaar de Italiaanse stijl van durezze e legature, letterlijk ‘hardheden en gebonden noten’. Bach schrijft hier lange, liggende noten, en laat dissonanten oplossen en plaats maken voor nieuwe dissonanten, in een keten die pas aan het eind echt oplost. Dit soort mystieke muziek begeleidde in Italië vaak de elevatie; het tonen van de hostie tijdens de mis.

Het lijkt wat op Frescobaldi, maar meer nog klinkt dit als de improvisaties van Italiaanse kerkorganisten – nog steeds kun je in Italië organisten in deze stijl horen improviseren. Van wie zou Bach dit hebben opgepikt? Misschien indirect van de Italiaanse organist en componist Vincenzo Albrici. Hij werkte in Dresden en in 1681 zelfs een jaar aan de Thomaskerk in Leipzig, maar daarna vertrok hij naar Praag. Wellicht dat Albrici’s leerling Johann Kuhnau ook in deze Italiaanse stijl improviseerde? Een Italiaanse organist die Bach zelf gehoord kan hebben was Giovanni Alberto Ristori, die in 1715 in Dresden arriveerde. Samen met Zelenka en Heinichen was hij verantwoordelijk voor de kerkmuziek aan het Saksiche hof. Ongetwijfeld was hij een uitstekend organist, want in 1733 werd hij tijdelijk benoemd tot kamerorganist.

In het tweede deel van deze koraalbewerking kiest Bach voor een strenge canon. Alsof hij zelf schrok van zijn Italiaanse, mystieke uitstapje en daar een streng protestantse variant tegenover wilde zetten. 

BWV
714
Titel
Ach, Gott und Herr / Ach, Gott und Herr per canonem
Instrument
Orgel
Genre
orgelwerken
Jaartal
onbekend
Stad
Weimar

Achtergrondvideo's

Organist Bart Jacobs

“Bach zet ons hier telkens op het verkeerde been.”

Teksten

Origineel

Vertaling

Credits

  • Publicatiedatum
    18 augustus 2017
  • Opnamedatum
    22 september 2016
  • Locatie
    Sint-Bavokerk, Haarlem
  • Organist
    Bart Jacobs
  • Orgel
    Christian Müller, 1738
  • Regie
    Bas Wielenga
  • Muziekopname
    Guido Tichelman, Bastiaan Kuijt
  • Audiomontage -en mix
    Guido Tichelman
  • Camera
    Bas Wielenga, Jeroen Simons
  • Licht
    Gregoor van de Kamp
  • Productie
    Jessie Verbrugh
  • Interview
    Onno van Ameijde
Help ons All of Bach te voltooien Help ons All of Bach te voltooien

Help ons All of Bach te voltooien

Een groot deel moet nog opgenomen worden voordat het gehele oeuvre van Bach online staat. Dit redden we niet zonder financiële steun van donateurs. Help ons de muzikale nalatenschap van Bach te voltooien en steun ons met een gift!