Ihr werdet weinen und heulen

Ihr werdet weinen und heulen

BWV 103 uitgevoerd door de Nederlandse Bachvereniging
onder leiding van Shunske Sato
Waalse Kerk, Amsterdam

  • Menu
  • 1. Ihr werdet weinen und heulen (Chor)
  • 2. Wer sollte nicht in Klagen untergehen (Rezitativ)
  • 3. Kein Artzt ist außer dir zu finden (Arie)
  • 4. Du wirst mich nach der Angst (Rezitativ)
  • 5. Erholet euch (Arie)
  • 6. Ich hab dich einen Augenblick (Choral)

Achter de muziek

Verhaal
Verhaal
Teksten
Teksten
Credits
Credits

Lijden is zeker, verlossing de vraag

Bachs meest excentrieke cantatedeel biedt nauwelijks houvast.

Jezus kiest – in de woorden van Johannes – voor beelden boven uitleg, tot grote frustratie van zijn leerlingen. Nadat hij hun in ongrijpbare bewoordingen zijn dood en wederopstanding aankondigt, spreekt hij: “Je zult huilen en weeklagen, terwijl de wereld blij zal zijn. Je zult bedroefd zijn, maar je verdriet zal in vreugde veranderen.” Helder? Allerminst, en Bach onderstreept de verwarring van de leerlingen in zijn openingskoor juist op die woorden, die de predikant in Bachs tijd vlak voor de cantate voorgelezen zou hebben.

‘Weinen und heulen’ doen extreem veel pijn bij Bach, en juist dat maakt dit deel (en deze contrastrijke thematiek) zo op en top barok. Wie weleens in verwarring raakt van de term ‘chromatiek’, het emotionele spelen met halvetoonsafstanden, vindt hier een van Bachs duidelijkste voorbeelden. Hoor de notenslierten op ‘weinen’ op- en neerwaarts schuren. Of voel hoe ‘heulen’ snakt naar de volgende ‘veilige’ noot. De spanning wordt bijna te veel.

Rondom al dat harmonisch gewemel slaat Bach een montere toon aan: de lange instrumentale inleiding wordt later ook het bedje voor wat lijkt op een jubelzang. Middenin valt het koor plots stil voor een dramatisch recitatief (voor Jezus zelf?), uiteraard opnieuw vol schrijnende chromatiek.

Bach leende de tekst van de twee volgende aria’s met recitatief bij Christiana Mariana von Ziegler, die op latere leeftijd een spil was geworden in de Leipziger cultuurscene als muzikant en dichter. Om het contrast tussen droefenis en vreugde maar zo scherp mogelijk te stellen, hanteerde hij echter enthousiast de schaar en maakte zo Zieglers rijmschema en subtiele verlichtingsbeeldtaal onherkenbaar. De vanaf het begin imposant solerende blokfluit maakt in de tenoraria plaats voor een trompet, perfect passend bij Jezus’ heldhaftige offer. De cantate besluit met een rustig dankkoraal.

BWV
103
Titel
Ihr werdet weinen und heulen
Genre
cantates
Jaartal
1725
Stad
Leipzig
Tekstdichter
Christiane Mariane von Ziegler
Bestemming
Zondag Jubilate
Eerste uitvoering
22 april 1725
Hergebruik
15 april 1731

Met dank aan

Achtergrondvideo's

Teksten

Origineel

1. Chor
Ihr werdet weinen und heulen,
aber die Welt wird sich freuen.
Ihr aber werdet traurig sein.
Doch eure Traurigkeit
soll in Freude verkehret werden.

2. Rezitativ (Tenor)
Wer sollte nicht in Klagen untergehn,
wenn uns der Liebste wird entrissen?
Der Seelen Heil,
die Zuflucht kranker Herzen
acht' nicht auf unsre Schmerzen.

3. Arie (Alt)
Kein Arzt ist außer dir zu finden,
ich suche durch ganz Gilead;
wer heilt die Wunden meiner Sünden,
weil man hier keinen Balsam hat?
Verbirgst du dich, so muß ich sterben.
Erbarme dich, ach, höre doch!
Du suchest ja nicht mein Verderben,
wohlan, so hofft mein Herze noch.

4. Rezitativ (Alt)
Du wirst mich nach der Angst
auch wiederum erquicken;
so will ich mich zu deiner Ankunft schicken,
ich traue dem Verheißungswort,
daß meine Traurigkeit
in Freude soll verkehret werden.

5. Arie (Tenor)
Erholet euch, betrübte Sinnen,
ihr tut euch selber allzu weh.
Laßt von dem traurigen Beginnen,
eh ich in Tränen untergeh,
Mein Jesus läßt sich wieder sehen,
o Freude, der nichts gleichen kann:
wie wohl ist mir dadurch geschehen,
nimm, nimm mein Herz zum Opfer an.

6. Choral
Ich hab dich einen Augenblick,
o liebes Kind, verlassen;
sieh aber, sieh, mit großem Glück
und Trost ohn alle Maßen
will ich dir schon die Freudenkron
aufsetzen und verehren.
Dein kurzes Leid soll sich in Freud
und ewig Wohl verkehren.

Vertaling

1. Koor
Jullie zullen huilen en weeklagen,
maar de wereld zal blij zijn.
En jullie zullen bedroefd zijn,
maar jullie droefheid
zal in vreugde veranderen.

2. Recitatief
Wie zou niet in geklaag ten onder gaan
als de liefste van ons wordt weggerukt?
Het heil van de zielen,
de toevlucht van zieke harten
heeft geen aandacht voor onze pijn.

3. Aria
Er is geen andere arts te vinden dan u,
ik zoek heel Gilead af;
wie geneest de wonden van mijn zonden,
want hier is geen balsem.
Als u zich verbergt, dan moet ik sterven.
Ontferm u, ach, luister toch!
U bent immers niet uit op mijn ondergang,
welnu, dan blijft mijn hart nog hopen.

4. Recitatief
U zult mij na de angst
ook weer verkwikken;
daarom wil ik mij instellen op uw komst,
ik vertrouw op uw belofte
dat mijn droefheid
in vreugde zal veranderen.

5. Aria
Rust uit, bedroefde zinnen,
jullie doen jezelf te veel pijn.
Houd op met treuren
voordat ik in tranen onderga.
Mijn Jezus laat zich weer zien,
o, vreugde, met niets te vergelijken,
wat heeft dat mij veel goed gedaan,
neem, neem mijn hart als offer aan.

6. Koraal
Ik heb je een ogenblik,
lief kind, verlaten;
maar kijk, kijk, met groot geluk
en mateloze troost
wil ik je nu de vreugdekroon
als eer opzetten.
Je korte lijden zal in vreugde
en eeuwig geluk veranderen.

Credits

  • Publicatiedatum
    22 juni 2023
  • Opnamedatum
    28 mei 2021
  • Locatie
    Waalse Kerk, Amsterdam
  • Viool en leiding
    Shunske Sato
  • Alt
    Alex Potter
  • Tenor
    Daniel Johanssen
  • Ripieno sopraan
    Lauren Armishaw, Marta Paklar, Amelia Berridge
  • Ripieno alt
    Sofia Gvirts, Bernadett Nagy
  • Ripieno tenor
    Adriaan de Koster, Immo Schröder
  • Ripieno bas
    Matthew Baker, Pierre-Guy Le Gall White, Michiel Meijer
  • Viool 1
    Sayuri Yamagata, Annelies van der Vegt, Andrew Wong
  • Viool 2
    Pieter Affourtit, Anneke van Haaften, Manja Kruidhof-Okkerse
  • Altviool
    Staas Swierstra, Deirdre Dowling
  • Cello
    Lucia Swarts, Barbara Kernig
  • Contrabas
    Robert Franenberg
  • Oboe d’amore
    Rodrigo Lopez Paz, Katharina Verhaar
  • Fagot
    Benny Aghassi
  • Blokfluit
    Pieter-Jan Belder
  • Trompet
    Robert Vanryne
  • Klavecimbel
    Siebe Henstra
  • Orgel
    Leo van Doeselaar
  • Regie en camera
    João MB Costa
  • Muziekopname
    Guido Tichelman, Bastiaan Kuijt, Pim van der Lee
  • Audiomontage en -mix
    Guido Tichelman
  • Camera
    Santiago Rodriguez, Milo McCafferty, Oscar Widl, Enzo Dumettier
  • Licht
    Zen Bloot
  • Grip
    Patrick Galvin, Harm Bredero, Sven Deen
  • Regieassistent
    Santiago Rodriguez
  • Beeldmontage
    Rob Gradisen, Robin van Erven Dorens
  • Assistent audioregie
    Marloes Biermans
  • Productie concert
    Imke Deters
  • Productie film
    Jessie Verbrugh
  • Met steun van
    MWH4impact

Help ons All of Bach te voltooien

Een groot deel moet nog opgenomen worden voordat het gehele oeuvre van Bach online staat. Dit redden we niet zonder financiële steun van donateurs. Help ons de muzikale nalatenschap van Bach te voltooien en steun ons met een gift!