Fluitsonate in b klein

Fluitsonate in b klein

BWV 1030 uitgevoerd door Marten Root en Menno van Delft
Concertgebouw, Amsterdam

  • Menu
  • 1. Andante
  • 2. Largo e dolce
  • 3. Presto

Achter de muziek

Verhaal
Verhaal
Achtergrondvideo's
Achtergrondvideo's
Credits
Credits

Een losbol

Schreef Bach deze sonate voor het zwarte schaap van de familie?

Er is maar een handjevol fluitsonates van Bach bekend, en daarvan is alleen de Sonate in b klein compleet in Bachs handschrift overgeleverd. Welke fluitist Bach voor dit veeleisende stuk vol subtiliteiten in 1736/37 in gedachten had, is in nevelen gehuld. Maar dat het een excellent musicus geweest moet zijn, staat als een paal boven water. Er was namelijk in 1724 ook een passerende virtuoos nodig – Gabriel Buffardin – om Bach te verleiden het instrument voor het eerst in Leipzig in zijn cantates te gebruiken.

Bach deed voor de wekelijkse concerten met zijn Collegium Musicum vaak een beroep op het muzikale puikje van de studenten aan de universiteit van Leipzig. Een daarvan was fluitist Jacob von Staehlin, een studiegenoot van Carl Philipp Emanuel. Von Staehlin vertrok in 1735 naar Sint-Petersburg, dus hij heeft deze sonate waarschijnlijk niet gespeeld. Maar uit een latere brief blijkt dat hij in Leipzig veel plezier beleefde aan het spelen van fluitduetten met Carls jongere broertje Johann Gottfried Bernhard. Deze derde Bachzoon, geboren in 1715, wordt zo goed als doodgezwegen in de Bachliteratuur. Vreemd is dat niet: hij overleed al vroeg en van hem zijn geen composities bekend. Maar helemaal ondenkbaar is het niet dat deze Bachzoon rond zijn eenentwintigste de vertolker van de Sonate in b klein is geweest.

Feit is dat Johann Gottfried muzikaal zeer begaafd was, maar ook een problematisch karakter had. Von Staehlin noemde hem vijftig jaar later in zijn brief nog ‘windig’, een losbol dus. Een organistenpost in Mühlhausen verliet Johann Gottfried na anderhalf jaar alweer, met achterlating van schulden, die zijn vader voor hem voldeed. Vervolgens bezorgde vader Bach hem een nieuwe baan in Sangerhausen, waar hij na een jaar, opnieuw met achterlating van schulden, de benen nam. Nu met onbekende bestemming. Met het zwarte schaap van de familie kwam het daarna niet meer goed. In januari 1739 schreef Johann Gottfried zich nog in als rechtenstudent in Jena, maar vier maanden later overleed hij. Wie weet hoeveel meer werken voor fluit er in Bachs oeuvre terug te vinden zou zijn geweest als hij zou zijn blijven leven.  

BWV
1030
Titel
Sonate in b klein
Instrument
Traverso
Genre
kamermuziek
Jaartal
voltooid rond 1736/37
Stad
Köthen/Leipzig
Bijzonderheden
Vermoedelijk een bewerking van een al in de jaren 1720 in Köthen ontstane sonate voor een ander instrument dan de fluit. Er is van de klavecimbelpartij ook een versie in g klein overgeleverd.

Achtergrondvideo's

Marten Root over de sonate

“De fluit wordt hier in z'n volle omgang gebruikt: het stuk ligt zo goed als maar kan.”

Marten Root over zijn instrument

“Marten Root legt uit waarom hij deze sonate op precies dít (lage) instrument speelt. ”

Teksten

Origineel

Vertaling

Credits

  • Publicatiedatum
    17 juni 2016
  • Opnamedatum
    17 oktober 2015
  • Locatie
    Concertgebouw, Amsterdam
  • Fluitist
    Marten Root
  • Klavecinist
    Menno van Delft
  • Traverso
    Fridtjof Aurin naar Jacob Denner, ca. 1720
  • Klavecimbel
    Geert Karman naar J.H. Gräbner, 1774
  • Cameraregie en montage
    Dick Kuijs
  • Muziekopname, -montage en -mix
    Everett Porter
  • Camera
    Martine Rozema, Caroline Nutbey
  • Camera-assistentie
    Marijn Kooy
  • Licht
    Tim Groot
  • Productie concert
    Imke Deters
  • Productie
    Jessie Verbrugh
  • Interview
    Gijs Besseling, Kasper Koudenburg
Help ons All of Bach te voltooien Help ons All of Bach te voltooien

Help ons All of Bach te voltooien

Een groot deel moet nog opgenomen worden voordat het gehele oeuvre van Bach online staat. Dit redden we niet zonder financiële steun van donateurs. Help ons de muzikale nalatenschap van Bach te voltooien en steun ons met een gift!