Fluitsonate in C groot
BWV 1033 uitgevoerd door Anna Besson en Beatrice Martin
Kasteel Amerongen
Achter de muziek
Liefdesbrief en ansichtkaart
Deze fluitsonate is omstreden maar daarom niet minder mooi
Hoe fraai deze Fluitsonate in C groot ook is, onderzoekers breken zich er het hoofd over. Want: is het stuk wel van Bach? Aan de ene kant is er die typisch elegante fluitpartij, die eerst kringelt als sigarettenrook en dan weer suist als een lentebriesje. Aan de andere kant: die baslijn. Die is onkarakteristiek basaal en eenvoudig voor Bach, zo basaal zelfs dat hij op momenten onbehouwen klinkt. Dat Bach de fluitpartij schreef staat bíjna buiten kijf, maar wie is er verantwoordelijk voor die baslijn?
Musicoloog Robert Marshall leverde hiervoor de interessantste theorie af. Het manuscript is in de hand van Carl Philipp Emmanuel, een zoon van Bach, en hij heeft er netjes boven geschreven dat het stuk van zijn vader is. Zou het misschien kunnen dat hij de baslijn later toevoegde, wellicht onder toeziend oog van zijn vader, als pedagogische oefening? Het zou niet gek zijn als dit onderdeel van zijn muzikale vorming in huize Bach was. Aan de andere kant: Carl Philipp Emmanuel was rond de zeventien toen hij het manuscript schreef. Bachs oudste zoon Wilhelm Friedemann schreef op zijn tiende al een hele fuga, die qua kwaliteit niet onderdoet voor vaders eenvoudigere werk. Zou C.P.E. Bach als bijna-volwassene echt nog zo aan het klooien geweest zijn?
Uiteindelijk zijn deze discussies inherent pedant: wat doet het ertoe wie de sonate schreef, als deze zo mooi is? Een zangerig Andante gaat over in een reciterend Presto, dan volgt een kwetterend Allegro. Onbetwistbaar hoogtepunt is het poëtisch-klagende Adagio, dat contrasteert met de afsluitende twee menuetten zoals een liefdesbrief contrasteert met een ansichtkaart. Bach, of het nu vader of zoon was, is een meester in muzikaal kleuren: bij de elegante blauwe luchten van de omliggende delen steekt het duistere Adagio nóg diepzinniger en gevoeliger af. En in de achteruitkijkspiegel ziet die basic baslijn er nu ook heel anders uit: alsof die even loslaat, zodat de fluitpartij kan opstijgen. Soms moet je misschien gewoon weten wanneer je los moet laten.
Achtergrondvideo's
Teksten
Origineel
Vertaling
Credits
-
- Publicatiedatum
- 19 februari 2026
-
- Opnamedatum
- 1 april 2025
-
- Locatie
- Kasteel Amerongen, Amerongen
-
- Traverso
- Anna Besson
-
- Klavecimbel
- Beatrice Martin
-
- Regie en beeldmontage
- Onno van Ameijde
-
- Muziekopname
- Guido Tichelman, Pim van der Lee
-
- Audiomontage en -mix
- Guido Tichelman
-
- Camera
- Onno van Ameijde, Rieks Soepenberg, Joost Kuiper
-
- Licht
- Patrick Galvin
-
- Datahandling
- Stefan Ebels
-
- Assistent audioregie
- Marloes Biermans
-
- Productie
- Lisanne Marlou de Kok