Ach bleib bei uns, Herr Jesu Christ
BWV 253 uitgevoerd door de Nederlandse Bachvereniging
Sint-Gertrudiskerk, Bergen op Zoom
Achter de muziek
Verhaal
Verhaal
Teksten
Teksten
Credits
Credits
Ode aan het koraal
In Bachs werken komen traditionele kerkliederen tot leven
Koralen spelen een sleutelrol in Bachs muziek. Het zijn eenvoudige kerkliederen die de gemeente elke zondag tijdens de dienst zong.
In de tijd vóór de reformatie was de gemeente stil; alleen de geestelijken zongen tijdens de dienst, en dan ook nog in het Latijn. Dat moest anders, vond Luther. De hervormer schreef daarom zelf nieuwe liederen in het Duits die de gemeente zelf kon zingen. Zo kon het volk actief meedoen aan de dienst. Naarmate Luthers protestantisme aan invloed won, ontstond de protestantse kerk, en daarmee een bloeiende compositiecultuur. Protestantse componisten en kerkmusici schreven honderden koralen, sommige op nieuwe melodieën, maar ze maakten ook dankbaar gebruik van oude Latijnse kerkliederen die ze vertaalden en bewerkten, of zelfs van volksliedjes die iedereen al kende.
Koralen waren in principe eenstemmig: er was maar één melodie, die vaak niet eens begeleid werd door een orgel. Maar daar kwam al snel verandering in. Het meest gebruikelijk waren de koraalharmonisaties, waarin de melodie meer begeleid werd door andere partijen. Maar componisten gingen steeds meer met de melodie aan de haal: die vormde steeds vaker een basis waaromheen ze allerlei andere virtuoze partijen schreven.
Als echte lutheraan hield Bach hartstochtelijk van het koraal. Naast virtuoze bewerkingen — met als hoogtepunt het openingskoor van de Matthäus-Passion — liet hij ook honderden koraalharmonisaties achter, meer dan welke componist dan ook. Bach zelf schreef maar een handjevol nieuwe melodieën. Zo is Bachs oeuvre een ode aan de rijke koraaltraditie die vóór hem bestond.
Dit koraal, BWV 253, is een uitstekend voorbeeld van een koraalharmonisatie: de oorspronkelijke koraalmelodie steunt op een begeleiding van drie lagere stemmen, zoals altijd in Bachs harmonisaties. Op het eerste oog eenvoudig, maar luister beter, en je hoort Bachs meesterschap. De begeleiding is minstens zo interessant als de melodie: met stralende harmonieën wekt hij de oude melodie tot leven, en onder de oppervlakte stuwen alt, tenor en bas de melodie voorwaarts.
Achtergrondvideo's
Teksten
Origineel
1.
Ach bleib bei uns, Herr Jesu Christ,
Weil es nun Abend worden ist;
Dein göttlich Wort, das helle Licht,
Lass ja bei uns auslöschen nicht!
4.
Erhalt uns nur bei deinem Wort
und wehr' des Teufels Trug und Mord!
Gib deiner Kirchen Gnad' und Huld,
Fried', Einigkeit, Mut und Geduld!
Vertaling
1.
Blijf toch bij ons, heer Jezus Christus,
omdat het nu avond geworden is,
uw goddelijk woord, het heldere licht,
laat dat bij ons niet uitdoven.
4.
Houd ons alleen maar bij uw woord
en weer het bedrog en de moord van de duivel af.
Geef uw kerk genade en gunst,
vrede, eenheid, moed en geduld!
vertaling © Ria van Hengel, mei 2026
Credits
-
- Publicatiedatum
- 21 mei 2026
-
- Opnamedatum
- 5 mei 2024
-
- Locatie
- Sint-Gertrudiskerk, Bergen op Zoom
-
- Sopraan
- Mónica Monteiro
-
- Alt
- Bernadett Nagy
-
- Tenor
- Immo Schröder
-
- Bas
- Bram Trouwborst
-
- Regie
- Onno van Ameijde
-
- Muziekopname
- Guido Tichelman, Pim van der Lee
-
- Audiomontage en -mix
- Guido Tichelman
-
- Camera
- Jesper Blok, Jorne Tielemans
-
- Focus pull
- Glenn van Neerden
-
- Licht
- Jorne Tielemans, Patrick Galvin
-
- Projectmanager NEP
- Ron Vermeulen
-
- Assistent audioregie
- Marloes Biermans
-
- Productie
- Lisanne Marlou de Kok, Stephan Esmeijer
Help ons All of Bach te voltooien
Een groot deel moet nog opgenomen worden voordat het gehele oeuvre van Bach online staat. Dit redden we niet zonder financiële steun van donateurs. Help ons de muzikale nalatenschap van Bach te voltooien en steun ons met een gift!