Allein zu dir, Herr Jesu Christ
BWV 261 uitgevoerd door de Nederlandse Bachvereniging
onder leiding van Lionel Meunier
Geertekerk, Utrecht
Achter de muziek
Verhaal
Verhaal
Teksten
Teksten
Credits
Credits
Altpartij met allure
Een inventief en kleurrijk stuk dat vroeger voor verbinding én polemiek zorgde
Koralen waren in Bachs tijd een grote verbinder: iedereen kende de woorden, iedereen kon ze meezingen. In een tijd waarin analfabetisme nog gebruikelijk was, waren koralen een van de weinige cultuuruitingen die de elite en de gewone man met elkaar deelden. Het knappe van Bachs koraalversies is de manier waarop hij overbekende melodieën in een nieuw muzikaal licht zette. Wanneer je andere vierstemmige koraalbewerkingen uit Bachs tijd hoort, blijft er vaak eigenlijk geen ‘muziek’ over als je koraalmelodie weghaalt, of als je naar een van de onderstemmen luistert. Bij Bach is dat zelden het geval: de harmonische details van het vierstemmige geheel zijn inventief en kleurrijk, en niet zelden zijn de individuele stemmen in muzikaal opzicht interessanter dan de koraalmelodie in de sopraanpartij. Ook in BWV 261 is dat zo. Richt je oren eens op de prachtige altpartij, die meer allure heeft dan de koraalmelodie zelf.
Er is natuurlijk veel verschil tussen onze beleving en die van luisteraars in Bachs tijd. Zo werden de eerste woorden van dit koraal destijds opgevat als een statement tegen de Rooms-Katholieke Kerk. De zeventiende-eeuwse Duitse hymnoloog Gabriel Wimmer schrijft bijvoorbeeld in zijn Ausführliche Lieder-Erklärung (1748) over Allein zu dir, Herr Jesu Christ: “Dit kan men in het Pausdom waarlijk niet zingen, want zoveel gestorven heiligen als er daar zijn, zo veel troosters en helpers in nood zijn er. Iedere stad zijn eigen schutpatroon; iedere ziekte zijn eigen helper”. Oftewel: alles behalve alléén Christus.
Op deze confessionele, theologische of polemische punten zijn onze oren tegenwoordig niet meer gespitst. Hoewel we de koraalmelodieën tegenwoordig vaak nog wel herkennen, luisteren we vooral vanwege de muziek, Bachs muziek: een interessante altpartij, kleurrijke harmonie met hier en daar een dissonant, gevarieerde melodische wendingen... In Bachs tijd waren koralen gemeengoed waarop hij kon verder bouwen. In onze geseculariseerde tijd is het juist Bachs muziek zélf die eraan bijdraagt dat deze eeuwenoude melodieën nog steeds herkend worden.
Achtergrondvideo's
Teksten
Origineel
Allein zu dir, Herr Jesu Christ,
mein Hoffnung steht auf Erden;
ich weiß, daß du mein Tröster bist,
kein Trost mag mir sonst werden.
Von Anbeginn ist nichts erkorn,
auf Erden war kein Mensch geborn,
der mir aus Nöten helfen kann.
Ich ruf dich an,
zu dem ich mein Vertrauen hab.
Gib mir durch dein Barmherzigkeit
den wahren Christenglauben,
auf daß ich deine Süßigkeit
mög inniglich anschauen,
vor allen Dingen lieben dich
und meinen Nächsten gleich wie mich.
Am letzten End dein Hilf mir send,
damit behend
des Teufels List sich von mir wend.
Vertaling
Alleen op u, Heer Jezus Christus,
is op aarde mijn hoop gevestigd!
Ik weet dat u mijn trooster bent;
een andere troost ken ik niet.
Vanaf het eerste begin is er niets uitverkoren,
op aarde is er geen mens geboren
die mij uit de nood kan helpen.
Ik roep u aan
in wie ik vertrouwen heb.
Geef mij door uw barmhartigheid
het ware christelijke geloof,
opdat ik uw zoetheid
innig kan aanschouwen,
u boven alles kan liefhebben
en mijn naaste als mijzelf.
Stuur mij aan het einde uw hulp
zodat heel snel
de listen van de duivel mij verlaten.
vertaling © Ria van Hengel
Credits
-
- Publicatiedatum
- 15 oktober 2026
-
- Opnamedatum
- 6 november 2025
-
- Locatie
- Geertekerk, Utrecht
-
- Dirigent
- Lionel Meunier
-
- Sopraan
- Amelia Berridge, Marta Paklar
-
- Alt
- Bernadett Nagy, Michaela Riener
-
- Tenor
- Adriaan De Koster, João Moreira
-
- Bas
- Lionel Meunier, Matthew Baker
-
- Orgel
- Daniel Seeger
-
- Kirchenbass
- Ira Givol
-
- Regie
- Gijs Besseling
-
- Muziekopname
- Guido Tichelman, Pim van der Lee
-
- Audiomontage en -mix
- Guido Tichelman
-
- Camera
- Gijs Besseling, Danny Noordanus, Jorne Tielemans, Luc Roes
-
- Licht
- Jorne Tielemans
-
- Datahandling
- Luc Roes
-
- Assistent audioregie
- Marloes Biermans
-
- Productie concert
- Imke Deters
-
- Productie opname
- Erik Laarman
Help ons All of Bach te voltooien
Een groot deel moet nog opgenomen worden voordat het gehele oeuvre van Bach online staat. Dit redden we niet zonder financiële steun van donateurs. Help ons de muzikale nalatenschap van Bach te voltooien en steun ons met een gift!