Herr, ich denk an jene Zeit
BWV 329 uitgevoerd door de Nederlandse Bachvereniging
Sint-Gertrudiskerk, Bergen op Zoom
Achter de muziek
Verhaal
Verhaal
Achtergrondvideo's
Achtergrondvideo's
Teksten
Teksten
Credits
Credits
Gepolijste harmonisatie
De melodie van dit koraal stamt uit de Boheemse Reformatie
De melodie van dit koraal, van Petrus Herbert, stamt oorspronkelijk uit een liedboek uit 1566 van de zogenaamde ‘Boheemse Broeders’. Deze broedergemeenschap, officieel de Unitas Fratrum, stond halverwege de vijftiende eeuw – nog ver voor Luther – een reeks kerkhervormingen voor. Maar ook ten tijde van de lutherse Reformatie behielden ze een eigen positie, zowel tegenover de Roomse-Katholieke kerk als de nieuwe protestantse bewegingen. In 1640 verscheen de koraalmelodie van BWV 329 opnieuw in druk, met een tekst van Georg Mylius.
Dit klinkt allemaal wat ver verwijderd van Bachs tijd en werkveld, maar toch zijn er connecties. Bach gebruikte vaker teksten van Mylius, en ook de Boheemse Broeders moeten hem bekend geweest zijn. Na een eeuwenlange reeks van vervolgingen, splitsingen en theologische herzieningen verhuisde een groep Broeders in 1722 naar Saksen, om daar een nieuwe gemeenschap te stichten.
Bach moet gehoord hebben over deze religieuze vluchtelingen, al weten we niet wat hij van ze vond. De geloofsovertuigingen van de Broeders sloten aan bij de piëtistische tendensen die in Bachs tijd rondgingen. Bachs houding tegenover het Piëtisme, waarin persoonlijke devotie en een praktische geloofsbeleving centraal stond, is echter nog altijd onderwerp van debat. Ook onbekend is of Bach op de hoogte was van de reformatorische oorsprong van de koraalmelodie.
De koraaltekst van Georg Mylius benadrukt de eigen sterfelijkheid en is ‘standaard lutheraans’. In zijn gepolijste harmonisatie geeft Bach ook geen aanleiding voor een specifieke interpretatie: alleen het woord ‘Sterblichkeit’ licht hij even uit door middel van een dissonant op de eerste lettergreep tussen sopraan en alt. Zo blijft de oorsprong van de melodie uit de Boheemse Reformatie alleen voor de goede verstaander over.
Achtergrondvideo's
Teksten
Origineel
1.
Herr, ich denk an jene Zeit,
wenn ich diesem kurzen Leben
wegen meiner Sterblichkeit
gute Nacht soll geben,
wenn ich wird auf dein Gebot
durch den Tod
alles überstreben.
5.
Dieser Leib und dies Gebein,
ob ich noch so ängstlich zage,
muß der Würmer Fraß doch sein
über wenig Tage.
Alles ist der Schlagen Raub,
Asch und Staub,
was ich in mir trage.
7.
Hilf, dass ich dies Pilger-Land,
dieses eitle Tun mög hassen,
und mir recht den Himmels-Stand
im Gemüte fassen.
Dann will ich in Fried und Wonn
hie davon
und die Welt verlassen.
Vertaling
1.
Heer, ik denk aan het moment
dat ik van dit korte leven,
omdat ik sterfelijk ben,
afscheid moet nemen,
dat ik op uw bevel
door de dood
alles zal overwinnen.
5.
Dit lichaam en dit gebeente,
hoeveel angst mij dat ook inboezemt,
wordt toch voedsel voor de wormen
binnen enkele dagen.
Alles zal vergaan,
as en stof is het
wat ik in mij draag.
7.
Help mij dit pelgrimsland,
dit ijdele gedoe te haten,
en mij helemaal in te stellen
op het hemelse leven.
Dan zal ik vredig en gelukzalig
hier vertrekken
en de wereld verlaten.
Vertaling © Ria van Hengel
September 2026
Credits
-
- Publicatiedatum
- 24 september 2026
-
- Opnamedatum
- 6 mei 2024
-
- Locatie
- Sint-Gertrudiskerk, Bergen op Zoom
-
- Sopraan
- Marta Paklar
-
- Alt
- Sofia Gvirts
-
- Tenor
- João Moreira
-
- Bas
- Matthew Baker
-
- Theorbe
- David Mackor
-
- Regie
- Onno van Ameijde
-
- Muziekopname
- Guido Tichelman, Pim van der Lee
-
- Audiomontage en -mix
- Guido Tichelman
-
- Camera
- Jesper Blok, Jorne Tielemans
-
- Focus pull
- Glenn van Neerden
-
- Licht
- Jorne Tielemans, Patrick Galvin
-
- Projectmanager NEP
- Ron Vermeulen
-
- Assistent audioregie
- Marloes Biermans
-
- Productie
- Lisanne Marlou de Kok, Stephan Esmeijer
Help ons All of Bach te voltooien
Een groot deel moet nog opgenomen worden voordat het gehele oeuvre van Bach online staat. Dit redden we niet zonder financiële steun van donateurs. Help ons de muzikale nalatenschap van Bach te voltooien en steun ons met een gift!