Darzu ist erschienen der Sohn Gottes

Darzu ist erschienen der Sohn Gottes

BWV 40 uitgevoerd door de Nederlandse Bachvereniging
onder leiding van Hans-Christoph Rademann
Grote Kerk, Harlingen

  • Intro
  • 1. Dazu ist erschienen (Chor)
  • 2. Das Wort ward (Rezitativ)
  • 3. Die Sünd macht Leid (Choral)
  • 4. Höllische Schlange (Arie)
  • 5. Die Schlange (Rezitativ)
  • 6. Schüttle deinen Kopf (Choral)
  • 7. Christenkinder (Arie)
  • 8. Jesu, nimm dich (Choral)

Achter de muziek

Verhaal
Verhaal
Achtergrondvideo's
Achtergrondvideo's
Teksten
Teksten
Credits
Credits

Heroïsche hoorns

De geboorte wordt gevierd met triomfgeschal.

Heldhaftig treden twee hoorns binnen in Darzu ist erschienen der Sohn Gottes: de zoon van God is verschenen en heeft de duivel overwonnen. Het triomfgeschal doet denken aan de al even blijde trompetten van de eerste cantate van het Weihnachts-Oratorium. Eensgezind valt het koor in, er volgt een fuga, en het eindigt weer homofoon.
Bach wilde duidelijk uitpakken tijdens zijn eerste kerst als cantor in Leipzig. In het recitatief van de tenor wordt “het woord vlees en woont in de wereld.” Hoe fel het licht dan straalt hoor je in een verrukte opwaartse lijn van zestiende noten. De overwinnende Christus van deze cantate staat dichter bij de koninklijke figuur uit de Johannes-Passion dan bij de twijfelende Jezus uit de Matthäus-Passion. Het deemoedige koraal dat volgt op het recitatief maakt gewag van de zonde die het onderspit delft. En ronduit triomfantelijk is de korte bas-aria, waarin de helse slang een lesje wordt geleerd. “Die duivelse slang hoor je als een ketting van zestiende noten door de partituur kruipen. Hier is sprake van theologische overdrijving; een erg grote slang! In het daaropvolgende recitatief is de zonde weliswaar overwonnen, maar resteert toch nog een beetje verlokking,” aldus dirigent Hans-Christoph Rademann.
De hoorns maken een heroïsche terugkeer in de tenor-aria, waarbij de langgerekte lettergrepen van de zanger vreugdevol de loopjes van de blazers omspelen. Let ook op de veelbetekenende laatste opwaartse beweging van het slotkoraal: Jezus is op aarde, de blik blijft op de zon aan de hemel gericht.

BWV
40
Titel
Darzu ist erschienen der Sohn Gottes
Genre
cantates
Jaartal
1723
Stad
Leipzig
Tekstdichter
onbekend
Bestemming
tweede kerstdag
Eerste uitvoering
26 december 1723
Bijzonderheden
Het openingskoor werkte Bach later om tot het ‘Cum sancto spiritu’ van zijn Mis in F groot, BWV 233

Achtergrondvideo's

Dirigent Hans-Christoph Rademann

“Een vechtende slang, kakelende kippen en nog veel meer symboliek in deze kerstcantate.”

Teksten

Origineel

1. Chor
Dazu ist erschienen der Sohn Gottes,
dass er die Werke des Teufels zerstöre.

2. Rezitativ (Tenor)
Das Wort ward Fleisch
und wohnet in der Welt,
das Licht der Welt bestrahlt
den Kreis der Erden,
der große Gottessohn
verlässt des Himmels Thron,
und seiner Majestät gefällt,
ein kleines Menschenkind zu werden.
Bedenkt doch diesen Tausch,
wer nur gedenken kann;
der König wird ein Untertan,
der Herr erscheinet als ein Knecht
und wird dem menschlichen Geschlecht
– o süßes Wort in aller Ohren! –
zu Trost und Heil geboren.

3. Choral
Die Sünd macht Leid;
Christus bringt Freud,
weil er zu Trost in diese Welt ist kommen.
Mit uns ist Gott
nun in der Not:
Wer ist, der uns als Christen kann verdammen?

4. Arie (Bass)
Höllische Schlange,
wird dir nicht bange?
Der dir den Kopf als ein Sieger zerknickt,
ist nun geboren,
und die verloren,
werden mit ewigem Frieden beglückt.

5. Rezitativ (Alt)
Die Schlange, so im Paradies
auf alle Adamskinder
das Gift der Seelen fallen ließ,
bringt uns nicht mehr Gefahr;
des Weibes Samen stellt sich dar,
der Heiland ist ins Fleisch gekommen
und hat ihr alles Gift benommen.
Drum sei getrost, betrübter Sünder!

6. Choral
Schüttle deinen Kopf und sprich:
Fleuch, du alte Schlange!
Was erneur’st du deinen Stich,
machst mir angst und bange?
Ist dir doch der Kopf zerknickt,
und ich bin durchs Leiden
meines Heilands dir entrückt
in den Saal der Freuden.

7. Arie (Tenor)
Christenkinder, freuet euch!
Wütet schon das Höllenreich,
will euch Satans Grimm erschrecken:
Jesus, der erretten kann,
nimmt sich seiner Küchlein an
und will sie mit Flügeln decken.

8. Choral
Jesu, nimm dich deiner Glieder
ferner in Genaden an;
schenke, was man bitten kann,
zu erquicken deine Brüder:
Gib der ganzen Christenschar
Frieden und ein sel’ges Jahr!
Freude, Freude über Freude!
Christus wehret allem Leide.
Wonne, Wonne über Wonne!
Er ist die Genadensonne.

Vertaling

1. Koor
De Zoon van God is dan ook verschenen
om de daden van de duivel teniet te doen.

2. Recitatief
Het woord is vlees geworden
en woont in de wereld.
Het licht van de wereld straalt op de
de kring van de aarde.
Gods grote Zoon
verlaat de hemeltroon,
en besluit in zijn majesteit,
om een klein mensenkind te worden.
Denk aan deze ruil,
iedereen die kan denken;
de koning wordt tot onderdaan,
de Heer verschijnt als knecht
en wordt voor het menselijk geslacht
- o, zoet woord voor ieders oren! -
geboren tot troost en heil.

3. Koraal
De zonde brengt leed;
Christus brengt vreugde,
want hij is op de wereld gekomen om te troosten. God is nu samen
met ons als wij in nood zijn:
wie zal ons als Christenen kunnen verdoemen?

4. Aria
Helse slang,
ben je niet bang
Hij die jouw kop zal verpletteren en zal zegevieren, is nu geboren,
en zij die waren verloren,
worden gelukzalig door eeuwige vreugde.

5. Recitatief
De slang, die in het Paradijs
over alle kinderen van Adam
het zielengif uitstortte,
brengt ons niet meer in gevaar;
de vrucht van de vrouw komt tot ons,
de Heiland is vlees geworden
en heeft alle gif weggenomen uit de ziel.
Wees daarom getroost, treurige zondaar!

6. Koraal
Schud je hoofd en zeg:
‘Weg, jij oude slang!
Wat wil je je beet hernieuwen,
mij angst en schrik aanjagen?
Jouw kop is toch verpletterd,
en ik ben door het lijden
van mijn Heiland aan jou ontkomen
en in de zaal van de vreugde gekomen.

7. Aria
Kinderen van Christus, wees verheugd!
Ook als het rijk van de hel woedt
en de woede van Satan jullie angst wil aanjagen: Jezus, de redder,
neemt zijn kuikens in bescherming
en wil hen met vleugels bedekken.

8. Koraal
Jezus, blijf je volgelingen
in genade aannemen;
schenk ons alles waarom wij je smeken,
verkwik je broeders:
geef de christenen
je vrede en een zalig jaar!
Vreugde, niets dan vreugde!
Christus wendt al het lijden af.
Gelukzaligheid, niets dan gelukzaligheid!
Hij is de zon van de genade die over ons schijnt.


Credits

  • Opnamedatum
    23 januari 2016
  • Publicatiedatum
    21 december 2018
  • Locatie
    Grote Kerk, Harlingen
  • Dirigent
    Hans-Christoph Rademann
  • Alt
    Barnabás Hegyi
  • Tenor
    Daniel Johannsen
  • Bas
    Matthew Brook
  • Ripiënisten sopraan
    Zsuzsi Tóth, Lauren Armishaw, Lucie Chartin
  • Ripiënisten alt
    Elsbeth Gerritsen, Bart Uvyn
  • Ripiënisten tenor
    Immo Schröder, Kevin Skelton
  • Ripiënisten bas
    Sebastian Myrus, Drew Santini
  • Viool 1
    Sayuri Yamagata, Anneke van Haaften, Annelies van der Vegt
  • Viool 2
    Pieter Affourtit, Hanneke Wierenga, Lidewij van der Voort
  • Altviool
    Staas Swierstra, Jan Willem Vis
  • Cello
    Lucia Swarts, Richte van der Meer
  • Contrabas
    Robert Franenberg
  • Hobo
    Martin Stadler, Peter Frankenberg
  • Fagot
    Benny Aghassi
  • Hoorn
    Erwin Wieringa, Gijs Laceulle
  • Orgel
    Bart Naessens
  • Klavecimbel
    Siebe Henstra
  • Regie
    Simon Aarden
  • Muziekopname
    Guido Tichelman, Bastiaan Kuijt, Micha de Kanter
  • Audiomontage -en mix
    Guido Tichelman
  • Camera
    Bart ten Harkel, Thijs Struick, Chris Reichgelt
  • Licht
    Daan de Boer, Arjen Seykens
  • Regieassistent
    Ferenc Soetman
  • Beeldtechniek
    Vincent Nugteren
  • Settechniek
    Martin Struijf, Glenn van den Eerden, Marco Korzelius
  • Datahandling
    Jasper Blok
  • Projectmanager NEP
    Peter Ribbens
  • Interview
    Gijs Besseling, Jan Van den Bossche
  • Productie concert
    Marco Meijdam
  • Productie film
    Jessie Verbrugh
Help ons All of Bach te voltooien Help ons All of Bach te voltooien

Help ons All of Bach te voltooien

Een groot deel moet nog opgenomen worden voordat het gehele oeuvre van Bach online staat. Dit redden we niet zonder financiële steun van donateurs. Help ons de muzikale nalatenschap van Bach te voltooien en steun ons met een gift!