Schaffs mit mir, Gott, nach deinem Willen
BWV 514 uitgevoerd door Daniel Johannsen en Leo van Doeselaar
Walburgiskerk, Zutphen
Achter de muziek
Verhaal
Verhaal
Achtergrondvideo's
Achtergrondvideo's
Teksten
Teksten
Credits
Credits
Persoonlijke devotie
Een positief gedicht over het geloof, op een van Bachs meest stralende melodieën
Tekstdichter Benjamin Schmolck – de auteur van de liedtekst die Bach hier heeft op muziek zette – moet een meedogend mens zijn geweest, want in zijn 1183 gedichten komen alle denkbare aspecten van een christelijke leven aan bod: hij schreef lofdichten, bemoedigende teksten, gebeden en vermaningen. De meeste van zijn teksten zijn op muziek gezet – hetzij op een nieuwe melodie, hetzij op een bestaande – en veel van die liederen zijn tot op de dag van vandaag in gebruik (zoals Tut mir auf die schöne Pforte en Schmückt das Fest mit Maien).
Schmolck werd in 1672 in Brauchitschdorf (nu Chróstnik) geboren als zoon van een Silezische predikant. Hij studeerde theologie in Leipzig, waar hij nog tijdens zijn studie met de titel poeta laureatus (gelauwerd dichter) werd onderscheiden. Eenmaal afgestudeerd keerde hij terug naar zijn geboorteplaats om zijn vader te assisteren, voordat hij tot de hoofdkerk van Schweidnitz werd geroepen, die het middelpunt van zijn verdere leven zou blijven.
Benjamin Schmolck, ongeveer een generatiegenoot van Bach, was diep doordrongen van de kracht en de zegeningen van kerkmuziek. Hij schreef daarom de teksten voor een volledige cantatejaargang. Componisten van naam als Telemann, Fasch en Stölzel maakten gebruik van zijn teksten voor hun zettingen, en Bach zelf voerde later in Leipzig die van Stölzel uit.
Bach koos dit positieve gedicht voor een van zijn meest stralende melodieën en komt daarmee opmerkelijk dicht in de buurt van de feestelijke klankwereld van Händel. De plechtige melodielijnen schrijden in heldere en eenvoudige harmonieën voort naar een prachtige verheven afsluiting. Net als de meeste andere liederen die Bach opnam in het Notenbüchlein für Anna Magdalena Bach gebruikte hij dit lied niet in zijn grote kerkmuzikale werken. Kennelijk was het bedoeld voor persoonlijke devotie en religieuze huismuziek.
Het Notenbüchlein für Anna Magdalena Bach
Kort na hun aankomst in Leipzig in 1723 ontpopten Johann Sebastian en Anna Magdalena Bach zich tot een cultureel power couple. Anna Magdalena gaf weliswaar haar succesvolle publieke zangcarrière op, maar daarentegen runde ze samen met haar man een druk muziekbedrijf, naast een groot en groeiend gezin. We hebben minstens twee tastbare sporen van hun huwelijkse relatie in de vorm van twee Notenbüchlein uit 1722 en 1725.
Was het eerste Notenbüchlein nog vooral een soort proef-schriftje met bijvoorbeeld vroege versies van vijf ‘Franse’ suites (en wie weet wat nog, want tweederde van de pagina’s ontbreekt), het tweede gaf Johann Sebastian zijn vrouw duidelijk als cadeau. In netschrift noteerde hij twee Partita’s en verder allerlei muziek naar Anna Magdalena’s eigen keuze, zoals de aria van de Goldbergvariaties, het lied Dir, dir Jehova en ook muziek van componisten als Couperin en Anna Magdalena’s stiefzoon Carl Philipp Emanuel. Samen vormen de Notenbüchlein een bonte mix van aria’s, koralen en suites.
Achtergrondvideo's
Teksten
Origineel
Schaff's mit mir, Gott, nach deinem Willen,
dir sei es alles heimgestellt.
Du wirst mein Wünschen so erfüllen,
wie's deiner Weisheit wohlgefällt.
Du bist mein Vater, du wirst mich
versorgen, darauf hoffe ich.
Richt nur mein Herz zu dir in Himmel
und zieh es ab von dieser Welt,
gib dass mir in dem Weltgtümel
das Ewige sei fürgestellt
und meine Seele sei befreit
von aller schnöden Eitelkeit.
Zu dir mein Gott steht all’ Vertrauen,
du bist mein Gott, mein Schatz, und Schutz,
auf dich will ich beständig bauen,
mit dir biet’ ich dem Teufel Trutz.
Ist Gott für mich und bleibet mein,
wer mag mir denn zuwieder sein.
Vertaling
Doe met mij, God, naar uw wil,
ik laat het allemaal aan u over.
U zal mijn wensen zo vervullen
als het uw wijsheid goeddunkt.
U bent mijn vader, u zal voor mij
zorgen, daarop hoop ik.
Richt alstublieft mijn hart op u in de hemel
en haal het weg bij deze wereld,
geef dat voor mij in het gewoel van de wereld
het eeuwige boven alles gaat
en dat mijn ziel bevrijd is
van alle boze ijdelheid.
Op u, mijn God, is al mijn vertrouwen gericht,
u bent mijn God, mijn schat en bescherming,
op u wil ik voortdurend bouwen,
met u kan ik de duivel weerstaan.
Als God voor mij is en de mijne blijft,
wie kan er dan tegen mij zijn.
Vertaling © Ria van Hengel
Credits
-
- Publicatiedatum
- 26 februari 2026
-
- Opnamedatum
- 28 mei 2024
-
- Locatie
- Walburgiskerk, Zutphen
-
- Tenor
- Daniel Johannsen
-
- Orgel
- Leo van Doeselaar
-
- Instrument
- Henrick Bader, 1639/1643
-
- Regie en beeldmontage
- Gijs Besseling
-
- Muziekopname
- Guido Tichelman, Pim van der Lee
-
- Audiomontage en -mix
- Guido Tichelman
-
- Camera
- Danny Noordanus, Manon Hoskens, Remco van Leest
-
- Grip
- Wouter Visser
-
- Assistent audioregie
- Marloes Biermans
-
- Productie
- Lisanne Marlou de Kok
Help ons All of Bach te voltooien
Een groot deel moet nog opgenomen worden voordat het gehele oeuvre van Bach online staat. Dit redden we niet zonder financiële steun van donateurs. Help ons de muzikale nalatenschap van Bach te voltooien en steun ons met een gift!