Jesus Christus, unser Heiland

Jesus Christus, unser Heiland

BWV 688 uitgevoerd door Reitze Smits
Grote of Jacobijnerkerk, Leeuwarden

Achter de muziek

Verhaal
Verhaal
Achtergrondvideo's
Achtergrondvideo's
Credits
Credits

Sprongen en loopjes

Het laatste van de zes catechismuskoralen krijgt een ongewone behandeling

Anders dan bijvoorbeeld Calvijn (en zijn Nederlandse volgelingen) zag Martin Luther een heel duidelijke rol voor muziek in de kerk. “Vertrouw er niet op dat het jonge volk alleen uit de preek leert en onthoudt,” noteert hij in het voorwoord bij zijn Deutsche Messe (1526), waarin hij ook volkszang voorstelt als geheugensteun voor theologische concepten. In diezelfde publicatie koppelt Luther het koraal Jesus Christus, unser Heiland aan het sacrament van de communie. De melodie werd een van de zes catechismusliederen en belandde zo in Clavier-Übung III.

De zetting is simpel van structuur, maar vol symboliek. Sommigen lezen in de ongewoon grote sprongen van het thema twee lijnen, God en de mens die elkaar naderen en weer kwijtraken, anderen interpreteren ze als een kruismotief of zelfs een weergave van de Griekse letters iota-chi, voor Jezus Christus. Zulke symboliek op papier blijft lastig te horen, en het kan best dat Bach simpelweg wilde experimenteren met een perpetuum mobile van sprongen en loopjes, pure muziek. Pas in de laatste maten, als de melodie in het pedaal zwijgt, komt de machine met een finale, dissonante kronkel tot stilstand.

Clavier-Übung
In Leipzig, between 1731 and 1741, Bach published four parts of Clavier-Übung, a title used previously by Johann Kuhnau, his predecessor as cantor at the Thomasschule, for similar collections of works for organ and harpsichord. The compositions are very varied in nature and, although the title suggests otherwise, were difficult to play. Bach addresses all the styles, genres and techniques for harpsichord and organ that were prevalent at the time, but then in the superior form to which only he had the patent. Clavier-Übung I (1731) contains the six partitas, BWV 825-830; Clavier-Übung II (1735) the Concerto nach italienischen Gusto, BWV 971 and the Ouverture nach französischer Art, BWV 831; and Clavier-Übung IV (1741) the Goldberg Variations, BWV 988. The largest part, Clavier-Übung III (1739), is the only one devoted to organ, containing mostly chorale arrangements, or organ preludes based on Lutheran hymns. Bach made two versions of each chorale: one for great organ and one for a smaller type of organ.

Most of the chorales refer to the six parts of the catechism. It is unclear whether Bach also played them during the services, or whether he developed his musical ideas in them for his own use, with no intention of performing them in public.

BWV
688
Titel
Jesus Christus, unser Heiland
Instrument
Orgel
Genre
orgelwerken
Serie
Clavier-Übung III
Jaartal
1739
Stad
Leipzig

Achtergrondvideo's

Organist Reitze Smits

“'It's not quite the pain of hell, but enough to make you sweat' - Reitze Smits on the difficult leaps in BWV 688.”

Teksten

Origineel

Vertaling

Credits

  • Publicatiedatum
    24 april 2015
  • Opnamedatum
    16 september 2014
  • Locatie
    Grote of Jacobijnerkerk, Leeuwarden
  • Organist
    Reitze Smits
  • Registrant
    Mayuko Banno
  • Orgel
    Christian Müller, 1727
  • Productie
    Frank van der Weij
  • Cameraregie
    Jan Van den Bossche
  • Directors of photography
    Diderik Evers, Ruben van den Broeke
  • Muziekproductie, montage en mix
    Holger Schlegel
  • Beeldmontage
    Dylan Glyn Jones
  • Kleurcorrectie
    Jef Grosfeld
  • Productie-assistentie
    Hanna Schreuders
  • Interview
    Onno van Ameijde
  • Met dank aan
    Rob Tigchelaar
Help ons All of Bach te voltooien Help ons All of Bach te voltooien

Help ons All of Bach te voltooien

Een groot deel moet nog opgenomen worden voordat het gehele oeuvre van Bach online staat. Dit redden we niet zonder financiële steun van donateurs. Help ons de muzikale nalatenschap van Bach te voltooien en steun ons met een gift!