Lobet Gott in seinen Reichen
BWV 11 uitgevoerd door de Nederlandse Bachvereniging
onder leiding van Richard Egarr
Amare, Den Haag
Achter de muziek
Verhaal
Verhaal
Teksten
Teksten
Credits
Credits
Van nu tot in de eeuwigheid
Bachs derde oratorium trekt alle registers open
Het feest van Hemelvaart vormt de scharnier tussen Jezus’ aardse leven en zijn hemelse heerschappij aan Gods rechterhand. Het Bijbelbericht houdt het kort: Jezus zegende zijn leerlingen, steeg op naar de hemel, en de discipelen zagen het gebeuren. Na een geruststellende interventie van twee engelen keerden de volgelingen naar huis.
Toch reiken de theologische implicaties ver: Christus’ lichaam verliet dan wel de wereld, maar volgens Luther en anderen blijft hij onder ons, net zoals God zich niet beperkt tot de hemel. Waar in dit Himmelfahrts-Oratorium Gods ‘Reich’ ter sprake komt, wordt dus zowel de hemel als de aarde bedoeld. Jezus’ fysieke afwezigheid betekent niet dus dat hij verdwenen is; hij toont zich voortaan op andere manieren, onder meer via zijn Kerk – zie Pinksteren. Zo breekt voor de gelovigen een nieuwe fase van hoop en verwachting aan.
Kort na de première van het luxueuze Weihnachts-Oratorium pakte Bach voor Hemelvaart 1735 alweer groots uit: stralend D groot, fluiten, hobo’s, pauken, trompetten, en handige recyclage. Zo leende hij het openingskoor uit Froher Tag, verlangte Stunden (BWV Anh. I/18, 1732), uitgevoerd bij de inwijding van de verbouwde Thomasschule. Twee roerende aria’s (die van de alt en van de sopraan) nam hij over uit de huwelijksserenade Auf! Süß entzückende Gewalt (1725): de alt rouwt om Jezus’ afscheid, de sopraan loopt vooruit op diens vreugdevolle terugkeer.
Terwijl de tenor het verhaal vertelt, breken de andere zangers in met persoonlijke beschouwingen, zoals in de alt-aria. Velen zullen die herkennen als een (iets meer versierde) versie van ‘Agnus Dei’ uit de Hohe Messe. De sopraanaria straalt met een onaardse hoop, wat Bach benadrukt door de hoge fluiten, hobo en sopraan te laten begeleiden door een ‘bassetto’, een opvallend hoog baslijntje door de (alt)violen. De originele huwelijkstekst ‘Unschuld, Kleinod reiner Seelen’ schijnt wondermooi door.
Dan zijn er nog twee ariosi of begeleide recitatieven met kleurrijke blazers. Een extra veelzeggend moment schuilt in ‘Ach ja! so komme bald zurück’, waar een langzaam dalende baslijn zorgt voor scherpe dissonanten, een emotionele reactie van de luisteraar op Jezus’ vertrek.
En hoewel kerkgangers bij Bach vrijwel zeker niet meezongen met cantatekoralen, de melodie herkenden ze beslist. Bach gebruikt twee keer het lied ‘Von Gott will ich nicht lassen’. Eerst overduidelijk symbolisch in een simpel, extra laag gezet koraal: Jezus is nu in de hemel, hoog boven de schepping. Het uitbundige slotkoor spiegelt dan weer de grandeur en de ritmische energie van het begin. En hoor hoe knap Bach een mineur-melodie weet in te passen in de o zo majeure trompetten-toonsoort D groot.
Achtergrondvideo's
Teksten
Origineel
1. Chor
Lobet Gott in seinen Reichen,
preiset ihn in seinen Ehren,
rühmet ihn in seiner Pracht!
Sucht sein Lob recht zu vergleichen,
wenn ihr mit gesamten Chören
ihm ein Lied zu Ehren macht!
2. Rezitativ (T)
Der Herr Jesus hub seine Hände auf
und segnete seine Jünger,
und es geschah, da er sie segnete,
schied er von ihnen.
3. Rezitativ (B)
Ach, Jesu, ist dein Abschied schon so nah?
Ach, ist denn schon die Stunde da,
da wir dich von uns lassen sollen?
Ach, siehe, wie die heißen Tränen
von unsern blassen Wangen rollen,
wie wir uns nach dir sehnen,
wie uns fast aller Trost gebricht.
ach, weiche doch noch nicht!
4. Arie (A)
Ach, bleibe doch, mein liebstes Leben,
ach, fliehe nicht so bald von mir!
Dein Abschied und dein frühes Scheiden
bringt mir das allergrößte Leiden,
ach ja, so bleibe doch noch hier;
sonst werd ich ganz von Schmerz umgeben.
5. Rezitativ (T)
Und ward aufgehaben zusehends
und fuhr auf gen Himmel,
eine Wolke nahm ihn
weg vor ihren Augen,
und er sitzet zur rechten Hand Gottes.
6. Choral
Nun lieget alles unter dir,
dich selbst nur ausgenommen;
die Engel müssen für und für
dir aufzuwarten kommen.
Die Fürsten stehn auch auf der Bahn
und sind dir willig untertan;
Luft, Wasser, Feuer, Erden
muß dir zu Dienste werden.
7a. Rezitativ (T & B)
Und da sie ihm nachsahen
gen Himmel fahren,
siehe, da stunden bei ihnen
zwei Männer in weißen Kleidern, welche auch sagten:
Ihr Männer von Galiläa,
was stehet ihr und sehet gen Himmel?
Dieser Jesus, welcher von euch ist aufgenommen
gen Himmel, wird kommen,
wie ihr ihn gesehen habt gen Himmel fahren.
7b. Rezitativ (A)
Ach ja! so komme bald zurück:
tilg einst mein trauriges Gebärden,
sonst wird mir jeder Augenblick
verhaßt und Jahren ähnlich werden.
7c. Rezitativ (T)
Sie aber beteten ihn an,
wandten um gen Jerusalem von dem Berge,
der da heißet der Ölberg,
welcher ist nahe bei Jerusalem
und liegt einen Sabbater-Weg davon,
und sie kehreten wieder gen Jerusalem
mit großer Freude.
8. Arie (S)
Jesu, deine Gnadenblicke
kann ich doch beständig sehn.
Deine Liebe bleibt zurücke,
daß ich mich hier in der Zeit
an der künftgen Herrlichkeit
schon voraus im Geist erquicke,
wenn wir einst dort vor dir stehn.
9. Chor
Wenn soll es doch geschehen,
wenn kömmt die liebe Zeit,
daß ich ihn werde sehen
in seiner Herrlichkeit?
Du Tag, wenn wirst du sein,
daß wir den Heiland grüßen,
daß wir den Heiland küssen?
Komm, stelle dich doch ein!
Libretto: unbekannt
Vertaling
1. Koor
Loof God in zijn rijken
prijs hem in zijn glorie,
roem hem in zijn pracht!
Probeer zijn lof recht te doen
als u met alle koren
een lied zingt tot zijn eer!
2. Recitatief Evangelist (T)
'Jezus hief zijn handen op
en zegende zijn discipelen,
en terwijl hij hen zegende,
ging hij van hen heen.'
3. Recitatief (B)
Ach Jezus, is uw afscheid al zo dichtbij?
Ach, is het uur al aangebroken
dat wij u moeten laten gaan?
Ach, zie hoe de hete tranen
van onze bleke wangen rollen,
hoe wij naar u verlangen,
hoe ons bijna alle troost ontbreekt,
ach, verlaat ons toch nog niet!
4. Aria (A)
Ach, blijf toch, mijn liefste leven,
ach, vlucht niet zo snel van mij weg!
Uw afscheid en uw vroege vertrek
brengen mij groot verdriet,
ach ja, blijft toch nog hier,
anders word ik geheel door pijn omsloten.
5. Recitatief Evangelist (T)
'En hij werd voor hun ogen opgeheven
en voer ten hemel,
een wolk nam hem weg
zodat ze hem niet meer zagen,
en hij zit aan de rechterhand van God.'
6. Koraal
Nu ligt alles onder u,
uitgezonderd uzelf;
de engelen moeten u voortdurend
komen bedienen.
Ook de vorsten staan langs de weg
en zijn u gewillig dienstbaar;
lucht, water, vuur en aarde
moeten u dienen.
7a. Recitatief Evangelist (T & B)
'En terwijl zij hem nakeken
terwijl hij ten hemel voer,
zie, daar stonden twee mannen bij hen
in witte gewaden, die zeiden:
O mannen van Galilea,
wat staan jullie naar de hemel te kijken?
Deze Jezus, die uit jullie midden is opgenomen
in de hemel, zal terugkomen
zoals jullie hem naar de hemel hebben zien gaan.'
7b. Recitatief (A)
Ach ja, kom dus snel terug:
maak een einde aan mijn droevige gedrag,
anders haat ik elk ogenblik
en lijkt het wel jaren.
7c. Recitatief Evangelist (T)
'Maar zij aanbaden hem,
draaiden zich om naar Jeruzalem
vanaf de Olijfberg,
die dichtbij Jeruzalem ligt,
op een sabbatsreis afstand;
en ze keerden terug naar Jeruzalem
met grote vreugde.'
8. Aria (S)
Jezus, uw genadige blikken
kan ik toch voortdurend zien.
Uw liefde blijft hier achter,
zodat ik hier in deze tijd
van de toekomstige heerlijkheid
bij voorbaat al in de geest geniet,
wanneer wij eens daar voor u zullen staan.
9. Koor
Wanneer zal het toch gebeuren,
wanneer komt die dierbare tijd
dat ik hem zal zien
in zijn heerlijkheid?
O dag, wanneer zul je komen,
waarop wij de Heiland begroeten,
waarop wij de Heiland kussen?
Kom, breek toch aan!
vertaling © Ria van Hengel
Laatste update mei 2026
Credits
-
- Publicatiedatum
- 14 mei 2026
-
- Opnamedatum
- 28 februari 2025
-
- Locatie
- Amare, Den Haag
-
- Directie en klavecimbel
- Richard Egarr
-
- Sopraan
- Rowan Pierce
-
- Alt
- Reginald Mobley
-
- Tenor
- Guy Cutting
-
- Bas
- Matthew Brook
-
- Ripiënisten sopraan
- Amelia Berridge, Lauren Armishaw, Valérie Stammet
-
- Ripiënisten alt
- Sofia Gvirts, Bernadett Nagy, Edurne Ruiz Garcia
-
- Ripiënisten tenor
- Adriaan De Koster, João Moreira, Jasper Dijkstra
-
- Ripiënisten bas
- Matthew Baker, Hidde Kleikamp, Vincent Berger
-
- Viool 1
- Eva Saladin, Sayuri Yamagata, Anneke van Haaften, Pieter Affourtit
-
- Viool 2
- Lucia Giraudo, Annelies van der Vegt, Natascha Pichler
-
- Altviool
- Femke Huizinga, Esther van der Eijk, María García Sánchez
-
- Cello
- Ira Givol, Barbara Kernig
-
- Contrabas
- Robert Franenberg
-
- Traverso
- Johanna Bartz, David Westcombe
-
- Hobo
- Rodrigo López Paz, Katharina Verhaar
-
- Fagot
- Javier Sánchez Castillo
-
- Trompet
- Robert Vanryne, Amir Rabinovitz, Christopher Price
-
- Orgel
- Daniel Seeger
-
- Pauken
- Robert Kendell
-
- Regie en beeldmontage
- Bas Wielenga
-
- Muziekopname
- Guido Tichelman, Lilita Dunska, Pim van der Lee
-
- Audiomontage- en mix
- Guido Tichelman
-
- Camera
- Martin Struijf, Chiel Hooijman, Bjorn Tiebout, Jesper Blok, Wouter Revier, Yannick Gijssel
-
- Licht
- Zen Bloot
-
- Settechniek
- Casper Heer, Chinouk van Doorn
-
- Regieassistent
- Ferenc Soeteman
-
- Datahandling
- Ruben Kuyl
-
- Assistent audioregie
- Marloes Biermans
-
- Productie concert
- Stephan Esmeijer
-
- Productie opname
- Lisanne Marlou de Kok
Help ons All of Bach te voltooien
Een groot deel moet nog opgenomen worden voordat het gehele oeuvre van Bach online staat. Dit redden we niet zonder financiële steun van donateurs. Help ons de muzikale nalatenschap van Bach te voltooien en steun ons met een gift!