Gott, wie dein Name, so ist auch dein Ruhm
BWV 171 uitgevoerd door de Nederlandse Bachvereniging
onder leiding van Richard Egarr
Amare, Den Haag
Achter de muziek
Verhaal
Verhaal
Teksten
Teksten
Credits
Credits
In naam van de verlossing
Met allerlei geleende muziek kondigt Bach een nieuwe tijd aan
Nieuwjaar had voor Bach en zijn tijdgenoten een andere feestelijke connotatie dan in onze tijd. Op 1 januari werd niet het nieuwe jaar uitbundig gevierd, maar een nieuwe tijd: Nieuwjaarsdag was het feest van Jezus’ besnijdenis en het moment dat Jezus zijn naam kreeg, ‘God helpt’. Voortaan zou het geloof in Christus iedereen, joden en niet-joden, de verlossing brengen. De naam Jezus was het ultieme nieuwjaarscadeau.
In zekere zin gebruikte Bach in deze cantate, BWV 171, over Gods roem een ander cadeau: de ferme bundel teksten van zijn stadsgenoot en dichter Picander (bij ons vooral bekend vanwege zijn tekst voor de Matthäus-Passion). Bach greep voor drie van de vier ‘lyrische’ delen van deze cantate Bach terug op zijn eigen eigen archief, recyclede bestaande muziek en plakte daar de nieuwe teksten van Picander op.
Het compacte openingskoor is een parodie op een verloren bron waaruit Bach later ook het ‘Patrem omnipotentem’ uit de Hohe Messe zou lenen. Het begint sober, stem per stem, zoals past bij een psalmtekst. Daarna voegen eerst één en later drie trompetten en pauken zich stralend bij het gewemel en bereikt het feest om Gods wereldwijde roem zijn hoogtepunt. Dan volgt direct een tenor-aria met dezelfde boodschap: Bach schetst de wolken in de hemel als teken van Gods almacht met twee violen in breed uitgewerkte frases vol grote sprongen.
Na een kleurrijk recitatief waarin de alt als gelovige ziel haar persoonlijke relatie met Jezus beschrijft, komen we bij het volgende leenwerk, en wel uit de wereldlijke cantate Zerreißet, zersprenget, zertrümmert die Gruft, BWV 205. Het gaat hier om de aria ‘Angenehmer Zephyrus’ waarin de wind wordt uitgebeeld. Geen wind in déze tekst van Picander – toevallig schreef hij ook het origineel – maar nog wel een zoevende soloviool in duet met een sopraan die zich voorneemt Jezus’ naam het hele jaar op haar lippen te houden.
Vervolgens citeert de bas Christus zelf, vrij naar Johannes 14: wanneer je iets in mijn naam vraagt, zal ik het doen. Om het gebed kracht bij te zetten, komen er hobo’s bij, die eerst de gevaren van het leven illustreren met scherpe dissonanten, en later instemmen met onze vraag om een ‘Ja’ en een ‘Amen’.
Het juichende slotkoraal haalde Bach uit cantate 41, Jesu, nun sei gepreiset. Met dit warme nieuwjaarsgebed legt de gemeente de komende twaalf maanden met al hun onzekerheden in Gods handen.
- BWV
- 171
- Titel
- Gott, wie dein Name, so ist auch dein Ruhm
- Genre
- cantates
- Tekstdichter
- Christian Friedrich Henrici (alias Picander)
- Eerste uitvoering
- 1 januari 1729 (of rond 1736-1737)
- Hergebruik
- Deel 1 is gebaseerd op een onbekend concept en werd later geparodieerd in BWV 232.4 II/2. Deel 4 is een parodie op BWV 205/9. Deel 6 haalde Bach uit cantate 41, Jesu, nun sei gepreiset.
Achtergrondvideo's
Teksten
Origineel
1. Chor
Gott, wie dein Name,
so ist auch dein Ruhm
bis an der Welt Ende.
2. Arie (T)
Herr, so weit die Wolken gehen,
gehet deines Namens Ruhm.
Alles, was die Lippen rührt,
alles, was noch Odem führt,
wird dich in der Macht erhöhen.
3. Rezitativ (A)
Du süßer Jesus-Name du,
in dir ist meine Ruh,
du bist mein Trost
auf Erden,
wie kann denn mir
im Kreuze bange werden?
Du bist mein festes Schloß und mein Panier,
da lauf ich hin,
wenn ich verfolget bin.
Du bist mein Leben und mein Licht,
mein Ehre, meine Zuversicht,
mein Beistand in Gefahr
und mein Geschenk zum neuen Jahr.
4. Arie (S)
Jesus soll mein erstes Wort
in dem neuen Jahre heißen.
Fort und fort
lacht sein Nam in meinem Munde,
und in meiner letzten Stunde
ist Jesus auch mein letztes Wort.
5. Rezitativ (B)
Und da du, Herr, gesagt:
Bittet nur in meinem Namen,
so ist alles Ja! und Amen!
So flehen wir,
du Heiland aller Welt, zu dir:
Verstoß uns ferner nicht,
behüt uns dieses Jahr
für Feuer, Pest und Kriegsgefahr!
Laß uns dein Wort, das helle Licht,
noch rein und lauter brennen;
gib unsrer Obrigkeit
und dem gesamten Lande
dein Heil des Segens zu erkennen;
gib allezeit
Glück und Heil
zu allem Stande.
Wir bitten, Herr, in deinem Namen,
sprich: ja! darzu, sprich:
Amen, amen!
6. Choral
Laß uns das Jahr vollbringen
zu Lob dem Namen dein,
daß wir demselben singen
in der Christen
Gemein.
Wollst uns das Leben fristen
durch dein allmächtig Hand,
erhalt dein liebe Christen
und unser Vaterland!
Dein Segen zu uns wende,
gib Fried an allem Ende,
gib unverfälscht im Lande
dein seligmachend Wort,
die Teufel mach zuschanden
hier und an allem Ort!
Vertaling
1. Koor
God, zoals uw naam is,
zo is ook uw roem
tot aan het einde van de wereld.
2. Aria (T)
Heer, zo ver als de wolken gaan,
gaat ook de roem van uw naam.
Alles wat de lippen beweegt,
alles wat nog adem heeft,
zal u in uw macht verhogen.
3. Recitatief (A)
O zoete naam van Jezus,
in u is mijn rust,
u bent mijn troost
op aarde,
hoe kan ik dan vrezen
als ik mijn kruis draag?
U bent mijn vaste burcht en mijn banier,
daar snel ik heen
als ik word achtervolgd.
U bent mijn leven en mijn licht,
mijn eer, mijn betrouwen,
mijn hulp in gevaar
en mijn geschenk voor het nieuwe jaar.
4. Aria (S)
Jezus moet mijn eerste woord zijn
in het nieuwe jaar.
Voortdurend
lacht zijn naam in mijn mond,
en in mijn laatste uur
is Jezus ook mijn laatste woord.
5. Recitatief (B)
En omdat u, Heer, hebt gezegd:
Bid alleen in mijn naam,
is alles Ja en Amen!
Daarom smeken wij u,
o Heiland van alle mensen:
Verstoot ons ook nu niet,
behoed ons dit jaar
voor brand, pest en oorlogsgevaar!
Laat uw woord, het heldere licht,
nog zuiver en helder voor ons branden;
geef onze overheid
en het hele land
uw heil en zegen te zien;
geef altijd
geluk en heil
voor alle standen.
Wij bidden, Heer, in uw naam,
zeg daar Ja op, zeg
Amen, amen!
6. Koraal
Laat ons het jaar volbrengen
tot eer van uw naam,
zodat wij die naam toezingen
in de gemeente
van christenen.
Wil ons leven verlengen
door uw almachtige hand,
bewaar uw lieve christenen
en ons vaderland!
Stuur ons uw zegen,
geef vrede in alle uithoeken,
geef in het land onvervalst
uw zaligmakende woord,
maak de duivel te schande,
hier en op elke plaats!
vertaling © Ria van Hengel
Credits
-
- Publicatiedatum
- 22 januari 2026
-
- Opnamedatum
- 28 februari 2025
-
- Locatie
- Amare, Den Haag
-
- Directie en klavecimbel
- Richard Egarr
-
- Sopraan
- Rowan Pierce
-
- Alt
- Reginald Mobley
-
- Tenor
- Guy Cutting
-
- Bas
- Matthew Brook
-
- Ripiënisten sopraan
- Amelia Berridge, Lauren Armishaw, Valérie Stammet
-
- Ripiënisten alt
- Sofia Gvirts, Bernadett Nagy, Edurne Ruiz Garcia
-
- Ripiënisten tenor
- Adriaan De Koster, João Moreira, Jasper Dijkstra
-
- Ripiënisten bas
- Matthew Baker, Hidde Kleikamp, Vincent Berger
-
- Viool 1
- Eva Saladin, Sayuri Yamagata, Anneke van Haaften, Pieter Affourtit
-
- Viool 2
- Lucia Giraudo, Annelies van der Vegt, Natascha Pichler
-
- Altviool
- Femke Huizinga, Esther van der Eijk, María García Sánchez
-
- Cello
- Ira Givol, Barbara Kernig
-
- Contrabas
- Robert Franenberg
-
- Hobo
- Rodrigo López Paz, Katharina Verhaar
-
- Fagot
- Javier Sánchez Castillo
-
- Trompet
- Robert Vanryne, Amir Rabinovitz, Christopher Price
-
- Orgel
- Daniel Seeger
-
- Pauken
- Robert Kendell
-
- Regie en beeldmontage
- Bas Wielenga
-
- Muziekopname
- Guido Tichelman, Lilita Dunska, Pim van der Lee
-
- Audiomontage- en mix
- Guido Tichelman
-
- Camera
- Martin Struijf, Chiel Hooijman, Bjorn Tiebout, Jesper Blok, Wouter Revier, Yannick Gijssel
-
- Licht
- Zen Bloot
-
- Settechniek
- Casper Heer, Chinouk van Doorn
-
- Regieassistent
- Ferenc Soeteman
-
- Datahandling
- Ruben Kuyl
-
- Assistent audioregie
- Marloes Biermans
-
- Productie concert
- Stephan Esmeijer
-
- Productie opname
- Lisanne Marlou de Kok
Ontdek
Help ons All of Bach te voltooien
Een groot deel moet nog opgenomen worden voordat het gehele oeuvre van Bach online staat. Dit redden we niet zonder financiële steun van donateurs. Help ons de muzikale nalatenschap van Bach te voltooien en steun ons met een gift!