Lasset uns mit Jesu ziehen
BWV 481 uitgevoerd door Daniel Johannsen en Leo van Doeselaar
Walburgiskerk, Zutphen
Achter de muziek
Verhaal
Verhaal
Achtergrondvideo's
Achtergrondvideo's
Teksten
Teksten
Credits
Credits
Een cover voor de vastentijd
Bach hield vast aan de harmonische wereld van Schop
De vastentijd is, wat koralen betreft, een buitengewoon vruchtbare periode in het kerkelijk jaar. In Bachs tijd mocht er in de kerk geen complexe muziek voor koor en orkest worden uitgevoerd, en dus zong men motetten van componisten uit de zestiende eeuw én veel contemplatieve kerkliederen, zoals we die goed kennen uit Bachs passies. Lasset uns mit Jesu ziehen uit het Schemelli-gezangboek, is zo’n lied uit de vastentijd.
De melodie van Lasset uns mit Jesu ziehen is van Johan Schop. Schop schreef de melodie overigens voor een ander lied, het gedicht Sollt ich meinem Gott nicht singen van de bekende religieuze dichter Paul Gerhardt. Lasset uns mit Jesu ziehen is dus eigenlijk wat we tegenwoordig een ‘cover’ noemen. Al vrij snel na het verschijnen van het lied van Gerhardt/Schop schreef tekstschrijver Sigmund von Birken zijn nieuwe tekst, een gedicht van vier strofen dat tot op de dag van vandaag in de gezangboeken staat, met dezelfde passende melodie in mineur.
Johann Sebastian Bach behandelde dit lied met veel respect en behield ook de harmonische basis van zijn vroegbarokke collega Schop, met slechts een paar melodische wijzigingen. Dat is uitzonderlijk, want Bach bewerkte veel melodieën uit de renaissance juist vaak ongeëvenaard veelzijdig. Maar met dit lied behield hij de bijna gesloten harmonische wereld van Schop. En Bach moet het lied inhoudelijk en muzikaal gezien belangrijk genoeg gevonden hebben, om als bewerking op te nemen in het gezangboek van Schemelli.
Sigmund von Birken komt in het oeuvre van Bach overigens ook voor met zijn andere beroemde koraal, Jesu, deine Passion will ich jetzt bedenken. De thematiek van dit koraal komt overeen met BWV 481, het is een contemplatie van het lijden van Jezus Christus.
Musicalisches Gesang-Buch G.C. Schemelli
Liedboeken voor privégebruik waren in de achttiende eeuw een belangrijke tool voor eenvoudige, huiselijke devotie. Zo verschenen van Johann Freylinghausens Geistreiches Gesangbuch maar liefst 17 edities tussen 1704 en 1734. Twee jaar later lanceerde piëtist Georg Christian Schemmel alias Schemelli zijn eigen gezangboek met niet minder dan 954 gezangen, waarvan 69 met melodie, tekstbegin en baslijn. Om de concurrentie voorbij te streven, betrok hij misschien wel de beroemdste muziekconsulent ooit, én de muziekleraar van zijn zoontje: Bach. Van de 21 originele melodieën in de bundel (BWV 439-509) worden er na intensief onderzoek nog maar drie met zekerheid toegeschreven aan de Thomascantor: BWV 452, 478 en 505; de andere zijn begeleidingen, herwerkingen en verbeteringen. Bachs precieze rol in Schemelli’s Gesangbuch zal wel altijd een mysterie blijven.
Achtergrondvideo's
Teksten
Origineel
1.
Lasset uns mit Jesu ziehen,
seinem Fürbild folgen nach,
in der Welt der Welt entfliehen,
auf der Bahn, die er uns brach,
immer fort zum Himmel reisen,
irdisch, doch schon himmlisch sein,
glauben recht und leben fein,
in der Lieb den Glauben weisen.
Treuer Jesu! bleib bei mir,
gehe für, ich folge dir.
2.
Lasset uns mit Jesu leiden,
seinem Fürbild werden gleich.
Nach den Leide folgen Freuden,
Armut hier macht dorten reich.
Tränensaat, die erntet Lachen,
Hoffnung tröstet mit Geduld,
es kann leichtlich Gottes Huld
aus dem Regen Sonne machen.
Jesu! hier leid ich mit dir,
dort teil deine Freud mit mir.
4.
Lasset uns mit Jesu leben,
weil er auferstanden ist,
muß das Grab uns wiedergeben.
Jesu! unser Haupt du bist,
wir sind deine Leibesglieder,
wo du lebst, da leben wir,
ach! erkenn uns für und für,
treues Herz, für deine Brüder.
Jesu, dir ich lebe hier,
laß mich ewig sein bei dir!
Vertaling
1.
Laten wij met Jezus meegaan,
zijn voorbeeld volgen,
in de wereld de wereld ontvluchten,
langs de weg die hij voor ons heeft gebaand
voortdurend naar de hemel reizen,
aards zijn, maar toch al hemels,
waarachtig geloven en goed leven,
in de liefde het geloof laten zien.
Trouwe Jezus blijf bij mij,
ga mij voor, ik volg u.
2.
Laten wij met Jezus lijden,
worden zoals hij.
Na het leed volgt vreugde,
armoede hier maakt rijk daarginds.
Tranenzaad oogst lachen,
hoop troost met geduld,
Gods genade kan gemakkelijk
van regen zon maken.
Jezus, hier lijd ik met u,
deel daarginds uw vreugde met mij.
4.
Laten wij met Jezus leven,
omdat hij is opgestaan,
moet het graf ook ons teruggeven.
Jezus, u bent ons hoofd,
wij zijn uw ledematen,
waar u leeft, daar leven wij,
ach, erken ons voortdurend,
trouw hart, als uw broeders.
Jezus, voor u leef ik hier,
laat mij eeuwig bij u zijn.
vertaling © Ria van Hengel, 2026
Credits
-
- Publicatiedatum
- 12 november 2026
-
- Opnamedatum
- 28 mei 2024
-
- Locatie
- Walburgiskerk, Zutphen
-
- Tenor
- Daniel Johannsen
-
- Orgel
- Leo van Doeselaar
-
- Instrument
- Henrick Bader, 1639/1643
-
- Regie en beeldmontage
- Gijs Besseling
-
- Muziekopname
- Guido Tichelman, Pim van der Lee
-
- Audiomontage en -mix
- Guido Tichelman
-
- Camera
- Danny Noordanus, Manon Hoskens, Remco van Leest
-
- Grip
- Wouter Visser
-
- Assistent audioregie
- Marloes Biermans
-
- Productie
- Lisanne Marlou de Kok
Help ons All of Bach te voltooien
Een groot deel moet nog opgenomen worden voordat het gehele oeuvre van Bach online staat. Dit redden we niet zonder financiële steun van donateurs. Help ons de muzikale nalatenschap van Bach te voltooien en steun ons met een gift!