Ich armer Mensch, ich Sündenknecht

Ich armer Mensch, ich Sündenknecht

BWV 55 uitgevoerd door Thomas Hobbs en de Nederlandse Bachvereniging onder leiding van Jos van Veldhoven
Waalse Kerk, Amsterdam

  • Intro
  • 1. Ich armer Mensch (Arie)
  • 2. Ich habe wider Gott gehandelt (Rezitativ)
  • 3. Erbarme dich (Arie)
  • 4. Erbarme dich! (Rezitativ)
  • 5. Bin ich gleich von dir gewichen (Choral)

Achter de muziek

Verhaal
Verhaal
Achtergrondvideo's
Achtergrondvideo's
Teksten
Teksten
Credits
Credits

Heel persoonlijk

Bachs enige solocantate voor tenor verbergt een tweede ‘Erbarme dich’.

Deze enige (overgeleverde) Bachcantate voor solo-tenor vertoont opvallende overeenkomsten met de Matthäus-Passion, BWV 244. Zoals Petrus in de passie na het driemaal verloochenen van Jezus tot het inzicht komt dat hij heeft gezondigd, zo doet de tenor hier lijdzaam boete als ‘Sündenknecht’. Alleen al zijn chromatisch dalende frase op ‘ich armer Mensch’ aan het eind van de openingsaria getuigt van een schrijnend schuldgevoel. Voor tenor Thomas Hobbs is het extra bijzonder dat de tekst hier in de ik-persoon is. “Dan kun je je makkelijker identificeren met wat je zingt.”

Na het eerste deel vol zelfmedelijden volgt een roep om ontferming, een ‘Erbarme dich’, net als na Petrus’ verloochening in de Matthäus-Passion. De aria begint met dezelfde wanhopige sprong (een sext) omhoog, in dit geval door de fluit. Om de vergelijking compleet te maken: hetzelfde koraal dat volgt op het ‘Erbarme dich’ in de passie, sluit nu de cantate af.

Slotkoraal
Het slotkoraal wordt in deze uitvoering gezongen door vier solisten. De lijnen worden dan expressiever en je hoort meer detail. “Als er in Bachs muziek een twee- of driestemmig stuk staat, denkt niemand er aan om dat met meerdere stemmen per partij te bezetten. Maar als het vierstemmig is, zou er ineens wel een koor moeten zijn. Ik vind in zo’n solocantate de keuze voor slechts vier zangers heel goed te verantwoorden,” aldus artistiek leider en dirigent Jos van Veldhoven.

BWV
55
Titel
Ich armer Mensch, ich Sündenknecht
Instrument
Tenor
Genre
cantates
Jaartal
1726
Stad
Leipzig
Tekstdichter
onbekend
Bestemming
tweeëntwintigste zondag na Trinitatis
Eerste uitvoering
17 november 1726

Achtergrondvideo's

Tenor Thomas Hobbs

“Bachs enige cantate voor solo tenor is heel persoonlijk.”

Teksten

Origineel

1. Arie (Tenor)
Ich armer Mensch, ich Sündenknecht,
ich geh vor Gottes Angesichte
mit Furcht und Zittern zum Gerichte.
Er ist gerecht, ich ungerecht,
Ich armer Mensch, ich Sündenknecht!

2. Rezitativ (Tenor)
Ich habe wider Gott gehandelt
und bin demselben Pfad
den er mir vorgeschrieben hat,
nicht nachgewandelt.
Wohin?
Soll ich der Morgenröte Flügel
zu meiner Flucht erkiesen,
die mich zum letzten Meere wiesen,
so wird mich doch die Hand
des Allerhöchsten finden
und mir die Sündenrute binden.
Ach ja! Wenn gleich die Höll ein Bette
vor mich und meine Sünden hätte,
so wäre doch der Grimm
des Höchsten da.
Die Erde schützt mich nicht,
Sie droht mich Scheusal
zu verschlingen;
Und will ich mich
zum Himmel schwingen,
Da wohnet Gott,
der mir das Urteil spricht.

3. Arie (tenor) 
Erbarme dich!
Lass die Tränen dich erweichen,
lass sie dir zu Herzen reichen;
lass um Jesu Christi willen
deinen Zorn des Eifers stillen!
Erbarme dich!

4. Rezitativ (Tenor)
Erbarme dich!
Jedoch nun tröst ich mich,
ich will nicht für Gerichte stehen
und lieber vor dem Gnadenthron
zu meinem frommen Vater gehen.
Ich halt ihm seinen Sohn,
sein Leiden, sein Erlösen für,
Wie er für meine Schuld
bezahlet und genung getan,
und bitt ihn um Geduld:
hinfüro will ichs nicht mehr tun.
So nimmt mich Gott
zu Gnaden wieder an.

5. Choral 
Bin ich gleich von dir gewichen,
Stell ich mich doch wieder ein.;
Hat uns doch dein Sohn verglichen
durch sein Angst und Todespein.
Ich verleugne nicht die Schuld,
aber deine Gnad und Huld
Ist viel grösser als die Sünde,
die ich stets bei mir befinde.



Vertaling

1. Aria
Ik armzalig mens, ik knecht van de zonde,
voor Gods aangezicht ga ik
met angst en beven naar het gericht.
Hij is rechtvaardig, ik ben onrechtvaardig,
ik armzalig mens, ik knecht van de zonde!

2. Recitatief
Ik heb in strijd met Gods wil gehandeld
en heb het pad
dat hij mij heeft voorgeschreven
niet gevolgd.
Waar moet ik heen?
Zelfs als ik de vleugels van het morgenrood
zou kiezen om daarmee te vluchten
naar het uiteinde van de zee,
zal de hand van de allerhoogste
mij toch vinden
en mij mijn zonden betaald zetten.
Ach ja! Zelfs als de hel mij
en mijn zonden zou opnemen,
zou toch de gramschap
van de allerhoogste daar zijn.
De aarde beschermt mij niet,
ze dreigt mij, monster,
te verslinden;
en als ik naar de hemel
wil zweven,
dan woont God daar,
die het vonnis over mij uitspreekt.

3. Aria
Ontferm u,
laat mijn tranen u vermurwen
laat ze uw hart bereiken,
matig ter wille van Jezus Christus
uw naijverige toorn,
ontferm u!

4. Recitatief
Ontferm u!
Maar nu troost ik mij,
ik wil niet voor het gericht staan
en liever naar de genadetroon
van mijn vrome vader gaan.
Ik houd hem zijn zoon voor,
diens lijden, diens verlossingswerk,
dat hij voor mijn schuld heeft betaald
en genoegdoening heeft gegeven,
en ik vraag hem om geduld,
voortaan zal ik het niet meer doen.
Dan neemt God
mij weer genadig aan.

5. Koraal
Al ben ik van u afgedwaald,
ik kom weer bij u terug;
uw zoon heeft ons immers verzoend
met zijn angst en zijn doodspijn.
Ik loochen mijn schuld niet,
maar uw genade en gunst
zijn veel groter dan de zonde
die ik voortdurend bij mezelf aantref.


Credits

  • Publicatiedatum
    15 september 2017
  • Opnamedatum
    22 oktober 2016
  • Locatie
    Waalse Kerk, Amsterdam
  • Dirigent
    Jos van Veldhoven
  • Sopraan
    Miriam Feuersinger
  • Alt
    Alex Potter
  • Tenor
    Thomas Hobbs
  • Bas
    Stephan MacLeod
  • Viool 1
    Shunske Sato, Pieter Affourtit, Anneke van Haaften, Hanneke Wierenga
  • Viool 2
    Sayuri Yamagata, Paulien Kostense, Annelies van der Vegt
  • Altviool
    Staas Swierstra, Jan Willem Vis
  • Cello
    Lucia Swarts, Richte van der Meer
  • Contrabas
    Robert Franenberg
  • Fluit
    Marten Root
  • Hobo
    Martin Stadler
  • Orgel
    Leo van Doeselaar
  • Klavecimbel
    Siebe Henstra
  • Regie
    Bas Wielenga
  • Regieassistent
    Ferenc Soetman
  • Muziekopname
    Guido Tichelman, Bastiaan Kuijt, Pim van der Lee
  • Audiomontage -en mix
    Guido Tichelman
  • Camera
    Bart ten Hakel, Merijn Vrieling, Ivo Palmen, Chris Reichgelt
  • Camera stagiair
    Klazina Westra
  • Licht
    Zen Bloot
  • Lichtassistent
    Patrick Galvin, Henry Rodgers
  • Beeldtechniek
    Vincent Nugteren
  • Settechniek
    Justin Mutsaers
  • Interview
    Gijs Besseling
  • Datahandling
    Jesper Blok
  • Projectmanager NEP
    Jochem Timmerman
  • Projectvoorbereiding nep
    Peter Ribbens
  • Productie concert
    Imke Deters
  • Productie film
    Jessie Verbrugh
Help ons All of Bach te voltooien Help ons All of Bach te voltooien

Help ons All of Bach te voltooien

Een groot deel moet nog opgenomen worden voordat het gehele oeuvre van Bach online staat. Dit redden we niet zonder financiële steun van donateurs. Help ons de muzikale nalatenschap van Bach te voltooien en steun ons met een gift!