Nun komm, der Heiden Heiland

Nun komm, der Heiden Heiland

BWV 659 uitgevoerd door Leo van Doeselaar
Waalse Kerk, Amsterdam

Achter de muziek

Verhaal
Verhaal
Achtergrondvideo's
Achtergrondvideo's
Credits
Credits

In stille afwachting

De eerste van drie adventskleinoden zet aan tot nadenken.

De Leipziger Choräle omvatten twee ‘trilogieën’: een rond Allein Gott in der Höh’ sei Ehr (BWV 662-664), en een rond het adventslied Nun komm, der Heiden Heiland, waarvan BWV 659 het eerste luik vormt. (De individuele werken zijn allicht ouder, werden niet tegelijk geschreven en zijn niet de enige op deze melodie, maar Bachs eigen bundeling in z jn laatste jaren is veelzeggend.) Waar Allein Gott de Drieëenheid bezingt, draait het hier om Jezus, die in de catechismus drie rollen heeft: heiligmaker, gekruisigde en beschermer. Misschien bedoelde Bach hier de eerste rol? Of had hij vooral het eerste couplet van het lied in gedachten: ‘Nun komm, der Heiden Heiland / der Jungfrauen Kind erkannt / des sich wundert alle Welt / Gott solch Geburt ihm bestellt’?

Hoe het ook zij, deze koraalbewerking is vol van mystieke verwachting, wat nog extra uitkomt door de ‘stille’ registratie in deze uitvoering. Bach leende de vorm bij Buxtehude, maar in stijl zou BWV 659 niet misstaan als middendeel van een concerto in Italiaanse stijl. Alle elementen zijn aanwezig: een lopende bas, een duet van middenstemmen (soms in canon, soms verwijzend naar de koraalmelodie) en een uitkomende bovenstem. Daar, in de bewerking van de melodie, gaat Bach veel verder dan zijn voorgangers: elke frase bloeit uit het koraal op tot de prachtigste, uitgesponnen coloraturen. De verwondering van de wereld op het einde van de derde versregel wordt nog kracht bijgezet met een harmonische pauze en plotse vertraging in de bas – iedereen houdt de adem in –, een truc die Bach vaker toepaste als hij schreef over Jezus’ geboorte.

18 Choräle/Leipziger Choräle, BWV 651-668
In de laatste tien jaar van zijn leven verzamelde en vervolmaakte Bach een reeks van achttien koraalbewerkingen, vermoedelijk met het plan ze, net als het derde deel van de Clavier-Übung in 1739, in druk te laten verschijnen. Het gaat om een selectie van zijn composities uit veel vroeger jaren, toen hij in Weimar, Arnstadt en Mühlhausen als organist werkzaam was. De verzameling werd bekend onder de noemer 18 Choräle of Leipziger Choräle.

BWV
659
Titel
Nun komm, der Heiden Heiland
Instrument
Orgel
Genre
orgelwerken
Serie
18 Choräle (orgel)
Jaartal
1711-13/1739-42
Stad
Weimar/Leipzig
Bijzonderheden
BWV 659a is een vroegere versie, uitsluitend bekend uit kopieën, met een subtiel andere bovenstem.

Achtergrondvideo's

Organist Leo van Doeselaar

“Leo van Doeselaar legt uit hoe Bach werkelijk alles uit de kast haalt bij deze koraalbewerking. ”

Teksten

Origineel

Vertaling

Credits

  • Publicatiedatum
    2 januari 2015
  • Opnameatum
    23 juni 2014
  • Locatie
    Waalse Kerk, Amsterdam
  • Organist
    Leo van Doeselaar
  • Orgel
    Christian Müller, 1734
  • Productie
    Frank van der Weij
  • Cameraregie
    Jan Van den Bossche
  • Directors of photography
    Sal Kroonenberg, Ruben van den Broeke
  • Grip
    Antoine Petiet
  • Muziekproductie, montage en mix
    Holger Schlegel
  • Beeldmontage
    Dylan Glyn Jones
  • Kleurcorrectie
    Jef Grosfeld
  • Productie-assistentie
    Marco Meijdam, Zoë de Wilde
Help ons All of Bach te voltooien Help ons All of Bach te voltooien

Help ons All of Bach te voltooien

Een groot deel moet nog opgenomen worden voordat het gehele oeuvre van Bach online staat. Dit redden we niet zonder financiële steun van donateurs. Help ons de muzikale nalatenschap van Bach te voltooien en steun ons met een gift!