Allein Gott in der Höh sei Ehr

Allein Gott in der Höh sei Ehr

BWV 664 uitgevoerd door Reitze Smits
Lutherse Kerk, Den Haag

Achter de muziek

Verhaal
Verhaal
Achtergrondvideo's
Achtergrondvideo's
Credits
Credits

Hemelse vreugde

Bach geeft het stralende sluitstuk van zijn Gloria-trilogie een Italiaanse tint.

Op het eerste gehoor kun je dit stuk nog maar nét een koraalbewerking noemen, want we moeten bijna tot het einde wachten om een herkenbare glimp op te vangen van de populaire melodie Allein Gott in der Höh sei Ehr, een Duitse herdichting van het Gloria. Maar net als in BWV 662 en 663 is het thema overal – zo omspelen of versieren de virtuoze loopjes eigenlijk de melodie – alleen verstopt Bach het nu achter een uitbundig, dansant stuk vol Italiaanse zwier.
De reden voor zoveel vrolijkheid is niet alleen muzikaal, hoewel Bach zich duidelijk heeft uitgeleefd in de heldere, virtuoze stijl van over de Alpen. Hij imiteert zelfs tot twee keer toe de arpeggio’s of springende akkoorden die je zo vaak hoort in Venetiaanse vioolmuziek. Bach gaat verder en steekt er een sterke Drieëenheidssymboliek achter, diep geworteld in Luthers preken. Als we BWV 662 beschouwen als een verklanking van de Vader en BWV 663 als de Zoon, dan is deze koraalbewerking onmiskenbaar een weerschijn van de Heilige Geest, de levensgever, die Luther in zijn Pinksterpreken steeds neerzette als de bron van vreugde en troost. De Geest doet de belofte dat de mens mag delen in de lichtheid van de engelen. Niks natuurlijkers dus dan twee (hemelse?) stemmen die buitelend spelen boven een eenvoudige barokke baslijn. En waar dan plots tussen hun spel toch de melodie opduikt waarmee het allemaal begon, daar hoor je Bachs genie. Om zijn devotie te benadrukken signeert hij het werk ook nog met S.D.G.: ‘Soli Deo Gloria’.

18 Choräle/Leipziger Choräle, BWV 651-668
In de laatste tien jaar van zijn leven verzamelde en vervolmaakte Bach een reeks van achttien koraalbewerkingen, vermoedelijk met het plan ze, net als het derde deel van de Clavier-Übung in 1739, in druk te laten verschijnen. Het gaat om een selectie van zijn composities uit veel vroeger jaren, toen hij in Weimar, Arnstadt en Mühlhausen als organist werkzaam was. De verzameling werd bekend onder de noemer 18 Choräle of Leipziger Choräle.

BWV
664
Titel
Allein Gott in der Höh sei Ehr
Instrument
Orgel
Genre
orgelwerken
Serie
18 Choräle (orgel)
Jaartal
1708-1717/1739-1742
Stad
Weimar/Leipzig
Bijzonderheden
Er zijn drie gekende bronnen: een schets en een vroege versie uit Weimar (664b en a) en een versie uit Leipzig (664).

Achtergrondvideo's

Organist Reitze Smits

“Het is een kamermuzikaal, vrolijk stuk, als een triosonate voor twee violen en een bas. ”

Teksten

Original

Translation

Credits

  • Publicatiedatum
    24 oktober 2014
  • Opnamedatum
    29 november 2013
  • Locatie
    Lutherse Kerk, Den Haag
  • Organist
    Reitze Smits
  • Registrant
    Arjan de Vos
  • Orgel
    Johann Heinrich Hartmann Bätz, 1762
  • Productie
    Frank van der Weij
  • Cameraregie
    Jan Van den Bossche
  • Directors of photography
    Jorrit Garretsen, Sal Kroonenberg
  • Muziekproductie, montage en mix
    Holger Schlegel
  • Beeldmontage
    Dylan Glyn Jones
  • Kleurcorrectie
    Jef Grosfeld
  • Productie-assistentie
    Imke Deters, Zoë de Wilde
  • Interview
    Onno van Ameijde
Help ons All of Bach te voltooien Help ons All of Bach te voltooien

Help ons All of Bach te voltooien

Een groot deel moet nog opgenomen worden voordat het gehele oeuvre van Bach online staat. Dit redden we niet zonder financiële steun van donateurs. Help ons de muzikale nalatenschap van Bach te voltooien en steun ons met een gift!