Nimm, was dein ist, und gehe hin

Nimm, was dein ist, und gehe hin

BWV 144 uitgevoerd door de Nederlandse Bachvereniging
onder leiding van Jos van Veldhoven
Grote Kerk, Naarden

  • Intro
  • 1. Nimm, was dein ist (Chor)
  • 2. Murre nicht (Arie)
  • 3. Was Gott tut, das ist wohlgetan (Choral)
  • 4. Wo die Genügsamkeit regiert (Rezitativ)
  • 5. Genügsamkeit (Arie)
  • 6. Was mein Gott will (Choral)

Achter de muziek

Verhaal
Verhaal
Achtergrondvideo's
Achtergrondvideo's
Teksten
Teksten
Credits
Credits

Niet zeuren en wegwezen

Met zijn favoriete lied laat Bach de stemming omslaan.

Wat je al niet kunt doen met een lied dat je aanspreekt! Bach verwerkte het koraal ‘Was Gott tut, das ist wohlgetan’ maar liefst zeven keer in een cantate. Het optimisme en godsvertrouwen dat eruit spreekt, moet hem bijzonder hebben geraakt. 

Hier gebruikt Bach het eerste couplet als keerpunt. De cantatetekst gaat over de ontevreden dagloners, een gelijkenis ontleend aan Mattheus. De opening valt met de deur in huis: niet zeuren en wegwezen is de strenge, in een fuga vervatte boodschap aan de mannen die menen onderbetaald te zijn. In de aria die volgt, spoort een milde alt aan tot tevredenheid. In de lagere regionen hoor je nog altijd het gemor van het werkvolk doorklinken. Het tweede koraal ‘Was Gott tut, das ist wohlgetan’ vormt het omslagpunt. ‘Heb toch wat vertrouwen’ is hier de boodschap. Tenor en sopraan nemen die wijze les vervolgens ter harte, waarna de cantate treffend afsluit met het onder meer in de Matthäus-Passion voorkomende koraal ‘Was mein Gott will, das g’scheh allzeit’. 
De sleutelzin van dat laatste koraal, ‘Sein Will, der ist der beste’, moet ook Severus Gastorius zijn bijgebleven. Toen hij voor zijn vriend Samuel Rodigast de tekst ‘Was Gott tut, das ist wohlgetan’ dichtte, hing Rodigasts leven aan een zijden draadje. Maar hij ging niet dood en kon de tekst op muziek zetten. Of hij een groot componist was staat te bezien. Want hoewel hij later cantor werd in Jena, is er weinig muziek van hem bekend en baseerde hij zich voor ‘Was Gott tut, das ist wohlgetan’ op een melodie uit een eerder verschenen liedbundel. Maar gehecht aan het lied was Rodigast wel, want zijn studenten zongen het wekelijks bij zijn huis. Op zijn verzoek werd het ook uitgevoerd toen hij zeven jaar later, in 1682, wél overleed. 

BWV
144
Titel
Nimm, was dein ist, und gehe hin
Bijnaam
Concerto
Genre
cantates
Jaartal
1724
Stad
Leipzig
Tekstdichter
onbekend/Samuel Rodigast
Bestemming
Zondag Septuagesimae (Negende zondag voor Pasen)
Eerste uitvoering
6 februari 1724
Bijzonderheden
Bach gebruikte tekst en melodie van ‘Was Gott tut, das ist wohlgetan’ maar liefst zeven keer in zijn cantates.

Achtergrondvideo's

Dirigent Jos van Veldhoven

“In tegenstelling tot andere cantates begint BWV 144 meteen met tekst.”

Teksten

Origineel

1. Chor
Nimm, was dein ist, und gehe hin.
 
2. Arie (Alt)
Murre nicht,
lieber Christ,
wenn was nicht nach Wunsch geschicht;
sondern sei mit dem zufrieden,
was dir dein Gott hat beschieden,
er weiss, was dir nützlich ist.
 
3. Choral
Was Gott tut, das ist wohlgetan,
es bleibt gerecht sein Wille;
wie er fängt meine Sachen an,
will ich ihm halten stille.
Er ist mein Gott,
der in der Not
mich wohl weiss zu erhalten:
drum lass’ ich ihn nur walten.
 
4. Rezitativ (Tenor)
Wo die Genügsamkeit regiert
und überall das Ruder führt,
da ist der Mensch vergnügt
mit dem, wie es Gott fügt.
Dagegen, wo die Ungenügsamkeit das Urtel spricht,
da stellt sich Gram und Kummer ein,
das Herz will nicht
zufrieden sein,
und man gedenket nicht daran:
was Gott tut, das ist wohlgetan.
 
5. Arie (Sopran)
Genügsamkeit
ist ein Schatz in diesem Leben,
welcher kann Vergnügung geben
in der grössten Traurigkeit,
genügsamkeit.
Denn es lässet sich in allen
Gottes Fügung wohl gefallen
genügsamkeit.
 
6. Choral
Was mein Gott will, das g’scheh allzeit,
sein Will, der ist der beste.
Zu helfen den'n er ist bereit,
die an ihn glauben feste.
Er hilft aus Not, der fromme Gott,
und züchtiget mit Massen.
Wer Gott vertraut, fest auf ihn baut,
den will er nicht verlassen.


Vertaling

1. Koor
Neem dan aan wat je toekomt en ga

2. Aria
Mor niet,
goede Christen,
als er iets niet naar wens gaat;
maar wees tevreden met datgene,
wat God je heeft toebedeeld,
hij weet, wat jou tot nut is.

3. Koraal
Wat God doet, is een weldaad,
zijn wil is rechtvaardig;
hoe hij mijn zaken regelt,
zal ik niet weerspreken.
Hij is mijn God,
die mij in de nood
goed weet te behouden:
daarom laat ik hem graag begaan.

4. Recitatief
Waar de bescheidenheid regeert
en overal aan het roer staat,
daar verheugt de mens zich
over dat wat God beschikt.
Wanneer echter
ontevredenheid oordeelt,
leidt dit tot kommer en kwel,
het hart vindt geen
tevredenheid, en men vergeet:
wat God doet, is een weldaad.

5. Aria
Tevredenheid
is een schat in dit leven,
die tot vreugde kan leiden
ook in de diepste droefenis,
tevredenheid.
Want iedereen vindt
dat God terecht en goed beschikt
tevredenheid.

6. Koraal
Laat steeds dat gebeuren wat mijn God wil,
dat wat hij wil is het beste.
Hij helpt iedereen graag,
die vast in hem blijft geloven.
Hij helpt ons uit de nood, onze vrome God,
en tuchtigt met mate.
Wie op God vertrouwt en op hem bouwt,
zal niet door hem worden verlaten.


Credits

  • Publicatiedatum
    30 oktober 2015
  • Opnamedatum
    7 februari 2015
  • Locatie
    Grote Kerk, Naarden
  • Dirigent
    Jos van Veldhoven
  • Sopraan
    Gerlinde Sämann
  • Alt
    Damien Guillon
  • Tenor
    Charles Daniels
  • Bas
    Peter Kooij
  • Ripiënisten sopraan
    Marjon Strijk, Hilde Van Ruymbeke
  • Ripiënisten alt
    Elsbeth Gerritsen, Barnabás Hegyi
  • Ripiënisten tenor
    Kevin Skelton, Endrik Üksvärav
  • Ripiënisten bas
    Michiel Meijer, Drew Santini
  • Viool 1
    Sayuri Yamagata, Pieter Affourtit, Hanneke Wierenga
  • Viool 2
    Anneke van Haaften, Paulien Kostense, Lidewij van der Voort
  • Altviool
    Staas Swierstra, Jan Willem Vis
  • Cello
    Lucia Swarts, Richte van der Meer
  • Contrabas
    Maggie Urquhart
  • Hobo
    Martin Stadler
  • Fagot
    Yukiko Murakami
  • Klavecimbel
    Siebe Henstra
  • Orgel
    Leo van Doeselaar
  • Cameraregie en montage
    Lucas van Woerkum
  • Muziekopname, -montage en –mix
    Guido Tichelman, Bastiaan Kuijt
  • Director of photography
    Jorrit Garretsen
  • Camera
    Jorrit Garretsen, Ruben van den Broeke, Diderik Evers, Maarten van Rossem
  • Licht
    Zen Bloot, Harm Bredero
  • Regie-assistent
    Stijn Berkouwer
  • Licht-assistent
    Marcel Brugman
  • Geluids-assistent
    Micha de Kanter
  • Camera-assistent
    Wesley Westerhuis
  • Productie concert
    Erik van Lith, Marco Meijdam
  • Productie
    JeanMarc van Sambeek, Jessie Verbrugh
  • Met dank aan
    Angela Mast, Marlo Reeders
Help ons All of Bach te voltooien Help ons All of Bach te voltooien

Help ons All of Bach te voltooien

Een groot deel moet nog opgenomen worden voordat het gehele oeuvre van Bach online staat. Dit redden we niet zonder financiële steun van donateurs. Help ons de muzikale nalatenschap van Bach te voltooien en steun ons met een gift!