Duet nr. 1 in e klein

Duet nr. 1 in e klein

BWV 802 uitgevoerd door Daniel Seeger
Freiberger Dom Sankt Marien, Freiberg, Duitsland

Achter de muziek

Verhaal
Verhaal
Achtergrondvideo's
Achtergrondvideo's
Credits
Credits

Raadselachtig geheel

Waarom stopte Bach vier duetten in een bundel met koralen?

Met Jesus Christus unser Heiland (BWV 689) eindigt de reeks ingenieuze koraalbewerkingen in het derde deel van Bachs Clavier-Übung, een bundel orgelstukken die qua thema de Lutherse zondagsdienst volgt. Elk stuk heeft een duidelijk thema. Maar dan verschijnt na alle koraalbewerkingen plots het eerste van een viertal enigmatische duetten. Tot op de dag van vandaag zijn muziekwetenschappers het er niet over eens of deze duetten een speciale betekenis hebben, en zo ja wat die dan is.

De interpretaties lopen zeer uiteen. Sommigen denken dat de vier duetten vlak voor de slotfuga simpelweg het totaal aantal stukken in de bundel op 27 brengen. Zo wordt in ieder geval het duidelijk aanwezige drie-eenheids-thema in het boek bevestigd: immers 27 = 3 × 3 × 3. Maar er zijn ook theorieën over kruis-symboliek, het traditionele Paasgezang Victime paschali laudes, Lutherse gebeden en devoties, communiepraktijken, enzovoort. Kortom: tot op de dag van vandaag is het enige wat duidelijk is, dat áls de duetten al een symbolische betekenis hadden, we die op dit moment nog niet hebben kunnen achterhalen.

Toch is die zoektocht naar betekenis niet uit de lucht gegrepen. De muziek van de duetten is zo bijzonder dat je alleen al om die reden naar iets buiten de noten wilt zoeken. Dit eerste duet begint met een op- en neerwaartse toonladder die half in mineur en half in majeur is. Meteen daarna volgen een aantal chromatische gekleurde motieven die lijken rond te dwalen. In de rest van het duet herhaalt, varieert en combineert Bach die beginpunten tot een raadselachtig geheel. Bij het slotakkoord blijft de vraag: wat is mij hier verteld?

Clavier-Übung
Bach publiceerde in Leipzig tussen 1731 en 1741 vier delen Clavier-Übung, een titel die Johann Kuhnau, zijn voorganger als Thomascantor, al eerder had gebruikt voor soortgelijke bundels met werk voor orgel en klavecimbel. De composities zijn zeer verschillend van aard en hebben, anders dan de titel doet vermoeden, een hoge moeilijkheidsgraad. Alle op dat moment gangbare stijlen, genres en technieken voor klavecimbel en orgel laat Bach de revue passeren, maar dan in de superieure vorm waar alleen hij het patent op had. 

Clavier-Übung I (1731) bevat de zes partita's, BWV 825-830, Clavier-Übung II (1735) het Concerto nach italienischem Gusto, BWV 971 en de Ouverture nach französischer Art, BWV 831, en Clavier-Übung IV (1741) de Goldbergvariaties, BWV 988. Clavier-Übung III (1739) is als enige en omvangrijkste deel bestemd voor orgel en bevat voornamelijk koraalbewerkingen, dat wil zeggen orgelpreludes gebaseerd op Lutherse kerkliederen. Van ieder koraal maakte Bach twee versies: een voor groot orgel en een voor een kleiner orgeltype. De meeste koralen verwijzen naar de zes pijlers van de catechismus. Het is onduidelijk of Bach ze ook tijdens de dienst speelde, of dat hij er misschien voor eigen gebruik zijn muzikale ideeën in uitwerkte, zonder zicht op een publieke uitvoering.

BWV
802
Titel
Duet nr. 1 in e klein
Instrument
Orgel
Genre
orgelwerken
Serie
Clavier-Übung III
Jaartal
1739
Stad
Leipzig

Met dank aan

Achtergrondvideo's

Organisten Daniel Seeger en Laurens de Man

“Alle vier duetten uit Bachs Clavier-Übung III zijn tweestemmige stukken met een heel merkwaardig karakter.”

Teksten

Origineel

Vertaling

Credits

  • Publicatiedatum
    20 januari 2022
  • Opnamedatum
    16 september 2020
  • Locatie
    Freiberger Dom Sankt Marien, Freiberg, Duitsland
  • Organist
    Daniel Seeger
  • Orgel
    Gottfried Silbermann, 1711-1714
  • Regie en beeldmontage
    Robin van Erven Dorens
  • Muziekopname
    Guido Tichelman, Bastiaan Kuijt
  • Audiomontage en -mix
    Guido Tichelman
  • Camera
    Robin van Erven Dorens, Onno van der Wal
  • Licht
    Ernst-Jan Thieme
  • Assistent audioregie
    Marloes Biermans
  • Interview
    Robin van Erven Dorens, Marloes Biermans
  • Productie
    Jessie Verbrugh
  • Mogelijk gemaakt door
    MWH4impact
Help ons All of Bach te voltooien Help ons All of Bach te voltooien

Help ons All of Bach te voltooien

Een groot deel moet nog opgenomen worden voordat het gehele oeuvre van Bach online staat. Dit redden we niet zonder financiële steun van donateurs. Help ons de muzikale nalatenschap van Bach te voltooien en steun ons met een gift!